Ana içeriğe atla

Ankara’ya filmekimi Gelmiş


Ama bayram havası yaratmamış çünkü İstanbul’un taşrası olduğunun sürekli hatırlatılmak istenmesi midir nedir, filmekimi’nin hem daha kısası, daha pahalısı ve eksikli olarak gelmiş Ankara’ya (Mesela Haneke’nin Aşk’ı olmadan gelmiş. Bu arada, başkentinin taşra kabul edildiği başka ülke var mı acaba? İşte bu yüzden de seviyorum seni Ankara). Yine de hiç yoktan iyidir elbette, diyerek iki filme gittim. İyi kitap kıstasından sonra, iyi film için de aynı kıstas geçerli olmaya başladı bende: Yazma isteği uyandıran şey iyidir (tek istisnası sevgilidir belki de; yazma isteği uyandıran sevgili iyi değildir). Neyse. İki filmden konuşacağım: Sevmek Gibi ve Havana’da 7 Gün.

böyle bir sevmek..

çok daha fazla, ah, evet
çok daha fazla, susabilir insan
Furuğ Ferruhzad

Daha isminden başlayarak etkiledi beni Sevmek Gibi. Abbas abinin (Kiarostami) hiçbir filmini izlememiştim. Like Someone In Love. Kirpiklerinde ardıç ağacı gülüşü gezinen kadın Ella’nın muhteşemce söylediği bu şarkı, filmde de kullanılmış zaten:



Sevmek Gibi. O kadar iyi özetlemiş ki bu çeviri filmi. Furuğ’un dediği gibi işte. Konuşularak anlatılabilen her şey susarak (ya da az konuşarak) neden anlatılmasın? Abbas abi de bunu yapmış. Tokyo’da geçen bir hikaye. Filmi anlatmayacağım, susacağım.

Bir yerlerde okumuş ya da duymuştum; sinemanın güzel kadın izleme sanatı olduğu gibi bir şey. Muhtemelen yanlış kalmıştır aklımda. Buna benzer bir şey. Bu düşüncenin ardında erkek yönetmenler var elbet (Yönetmenler hep erkek olur değil mi? Değil!). Ancak kadın yönetmenlerde de biraz böyle bu. Film izlerken güzel kadın görmeyi umuyoruz sanki; ummasak da buluyoruz zaten. Bu düşünce aklıma, Sevmek Gibi’yi izlerken geldi. Benim Hüzünlü Orospularım’ı (en azından filmin başında) çağrıştıran filmdeki Akiko karakteri çok güzel hakikaten. Tamamen “çirkin” adamların göründüğü bir film çekmek lazım aslında. Belki de çekilmiştir. Rezervuar Köpekleri öyle miydi sanki?
Bir süredir hangi sanat dalında olursa olsun, ürüne baktığımda bir metin görüyorum. Film, heykel, resim, edebiyat farketmiyor. Sevmek Gibi’yi bir kısa öykü olarak izledim. Öyle gördüm. Ve şu perçinlendi: bir ürünün niceliği (uzunluğu, sayfa sayısı, süresi, boyutları) değil kısalığını belirleyen. Yoksa 1,5 saat süren filmi kısa olarak algılamazdım. Tabi burda kısalıktan, Çehov abimizin yeteneğin kardeşi diye bahsettiğini anlıyorum. Tamamen suskun değil ama çok daha fazla suskuyu barındıran, geveze ya da gürültülü olmayanı anlıyorum. Eksikli olan, fazlalığı olacağına.

Sonradan baktığımda, Abbas abinin araba içindeki çekimleri sevdiğini, kullandığını okudum ki bu filmde de çoktu araba-içi sahneler. Bir de yaşlı adama özendim çok. Acil durumlarda bile koruyabildiği yavaşlığına. Yaşlanmak özlemim depreşti. Yaşlanabilecek kadar şanslı mıyım acaba?

ne Havana’lar sevdim, zaten..

Kitapların, kendisine güzel pek çok şeyin yanı sıra hep bir eziklik de hissettirdiğini düşündü. Kitaplar bir bakıma başarılmış, tamamlanmış şeylerdir. Oysa hayat başarılamayan ve tamamlanamayan şeylerle doludur. Siz dalgaların arasında boğuşurken edebiyatçılar kıyıda matelerini yudumlarlar. Mate, çünkü en iyi güney Amerikalılar kıvırıyor bu edebiyat işini.

Barış Bıçakçı haklı. (Biraz genişletelim) bu Latinlerin herşeyleri güzel. Kadınları, futbolu, denizi, içkisi, devrimcileri, müziği, edebiyatı… 7 yönetmenin çektiği 7 filmden (kısa öyküden) oluşan Havana’da 7 Gün’de özellikle erkek karakterlerin en büyük beklentisi de Latin kadınlardandı. Yazının başında bahsettiğim kadın-sinema ilişkisi bu filmde oldukça görünürdü. Ama neyse ki, çok da “erkek” bir bakış açısı vardı denilemez filmlerin geneli için.


Bir arkadaşım bir süredir Havana’da yaşıyor, sağ olsun, mektuplar yazıyor. Havana’nın ne kapitalistlerin küçümsediği ne de sosyalist ülkücülerin yücelttiği gibi olmadığını anlamak için edebiyat okuru olmak yetiyordu zaten. Ama “içeriden” bir bakış açısıyla, sokaklara, günlük hayata dair gerçekleri okumak daha iyi fikir veriyor insana.

7 filmin yaptığı da bu. Klişelere mümkün olduğunca girmeden, birbiriyle temas edecek kadar yakın olan 7 öykü anlatıyorlar. Her güne bir öykü.

Ayrıntılara girmeyeceğim, yedi filmin yedisi de favorim, ancak Cecilia’nın hikayesi daha bir etkiledi beni. Gitmek, kalmak. Aşk. Ve diğer filme de sarkan bir göç hikayesiydi Cecilia’nın Yoldan Çıkışı.
Diğer bir dikkat çekici hikaye de, Kusturica’nın kendi adıyla oynadığıydı. Ödül almak için Havana’ya gelen ünlü yönetmenin kalabalıklardan sıkılması, vs. gibi klişeye kolaylıkla düşebilecek bir hikaye gibi dursa da Kusturica’yı izlemek keyif verdi. Biraz da kan çekiyor sanırım (yaşlandıkça milliyetçileşiyorum sanırım). Sanırım.
Havana’ya gitmek fikri daha sevimli görünmeye başladı gözüme. Kim bilir belki gerçeğinden 5 cm büyük olan Beyaz Saray’ı görürsem ya da “İki yurdum var benim: Küba ve gece.” diyen Jose Marti şiirlerini aklımdan geçirerek havalimanın tozunu yutarsam ben de yoldan çıkabilirim.

Ve her İspanyolca konuşulan filmden sonraki hevesim: ben bu dili öğrenirim ki!


Onur Ç. 

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Kadın Argosu ve "Kadın Argosu Sözlüğü"

Uğruna, tahtını/tacını terk eden krallar vardır. Çok sevilir, kıskanılır, tabanca çekilir, bıçak sıyrılır. Ölünür, öldürülür, gerekirse mahpus yatılır.
Anadır, bacıdır, teyzedir, haladır. Yavukludur, orospudur, metrestir, kapatmadır, yosmadır. Savaşların en büyük mağdurudur. Tecavüz edilir, esir alınır, satılır, köle yapılır. Tecavüzcü değil o asılır, çünkü yargıç erkektir.
Erkekleri de doğurur. Emzirir, besler, bokunu sidiğini temizler, donunu yıkar, pantolonunu ütüler yıllarca. Büyüdüğüne emin olunca, bir başka kadına devreder yaşatsın diye.
Biraz gecikse, kapılarda camlarda bekler sabaha dek. Ölse, gözüyle görmedikçe öldüğüne inanmaz, bekler ölene dek. Şili’de, Arjantin’de, Fransa’da, Ürdün’de hep aynıdırlar; 500, gerekirse 5000 hafta beklerler hiç yüksünmeden; katillere inat. Zalim dövmekten usanır, onlar beklemekten vazgeçmez.
Bu kadar çok işi ve adı olan kadının bir gizli dili de vardır haliyle. Daha doğrusu bilinir ama yazılmamış bir dildir bu. Bu dilin sözcüklerini, deyimlerini yi…

Çıkılacak Kız

Okuyan bir kızla çık. Parasını kıyafet yerine kitaplara yatıran bir kızla çık. Kitapları yüzünden dolabına sığamaz o. Okuyacağı kitapların listesini yapan, 12 yaşından beri kütüphane kartı olan bir kızla çık.
Okuyan bir kız bul. Okuyan bir kız olduğunu çantasında her zaman kitap taşımasından anlayabilirsin.[1] Kitapçıda, sevgiyle raflara bakan ve aradığı kitabı bulduğunda sessizce çığlık atandır o. Sahafta, eski bir kitabın sayfalarını koklayan fıstığı gördün mü? İşte o, okurdur. Hele sayfalar sararmışsa kesinlikle dayanamazlar.
Kahvecide[2] beklerken okuyan kızdır o. Fincanını dikizlersen, sütsüz kremasının yüzdüğünü görürsün çünkü o çoktan dalmıştır kitaba. Yazarın yarattığı dünyada kaybolmuştur. Sen de bir sandalye çek yanına. Sana ters ters bakabilir çünkü okuyan kızların çoğu rahatsız edilmek istemezler. Ona kitabı sevip sevmediğini sor.
Ona yeni bir kahve ısmarla.[3] Murakami hakkında ne düşündüğünü söyle.[4] Kardeşliğin ilk bölümünü bitirip bitiremediğini öğren.[5] Joyce’un Ulysse…

Havuçlu Pilav Meselesi

Yağmur yağıyordu, pis pis yağıyordu. Bu havada ancak yapabilecek bir şey bulanların, bulduklarını yapabilenlerin canı sıkılmazdı. Bense, gazetenin bilmecesini de çözmüş bulunuyordum. Bu kara gün pazar, başka türlü geçerdi.
Karımı düşünmek istedim: Gençti, güzeldi, şimdi akşam yemeğini hazırlamaya çalışıyor ve henüz mutfak işlerinden hoşlanıyordu. Epey çalışmama rağmen onu duygularımda canlandıramadım. Bu fena bir haldi. Ne yapmalı?
Radyo’ya gittim: Uzun dalga bomboştu, orta dalga da öyle… Uzun uzun esnedim.. kısa dalganın parazitleri arasında bir mucize çıktı: Bu enfes bir kemandı ve karımla, daha iki sevgiliyken dinlediğimiz bir…
Her şey canlanıverdi… İçimde kâinatı güzelleştiren, hayata mana veren o büyülü o heyecan belirmeye başlamıştı. Seslendim:
-  Hurrem…
Körpecik sesini işittim.
-  Efendim?
-  Gelsene biraz, dedim.
-  Ne var? diye sordu.
Ne var diye niçin soruyordu sanki? Ben onu güzel ve tatlı şeyleri paylaşmaktan başka ne için çağırırdım?
-  Gel hele! dedim.
-  Ama yemek yetişmeyecek so…

İLK GÖZ AĞRISI (23) : Engin Türkgeldi ve “Orada Bir Yerde”

Edebiyat ortamımız, ülkemizin diğer ortamlarından farklı değil. Yani, kaos hakim. Çok fazla kitap yayımlanıyor, eleştiri yok denecek kadar az ve sair. Bunlar hepimizin bildiği şeyler. Ve fakat ne şekilde, nasıl olursa olsun ilk kitabın heyecanı da ayrı. Hem, kağıt oyunu oynayanlar bilir; ilk elin günahı olmaz. İlk kitaplar da, tıpkı sonrakiler gibi, kusurlarıyla güzeldir. Kendimize ait, bize kendi yolumuzu açacak güzel yanlışlarımız olmazsa ne anlamı var yazmanın?
Bu ve benzeri düşüncelerden hareketle ilk kitaplarını çıkarmış yazarlarla söyleşi yapma fikri gelişti. İlk kitabını çıkarmış her yazara sorulabilecek ortak sorular belirlemeye çalıştım. Samimiyetle sorulan sorulara verilecek sahici cevaplar, belki, ortak dertlerimizi anlamaya, birlikte düşünmeye vesile olur. Hiçbir şey olmasa bile, bir yazar dostumuzun ilk göz ağrısının heyecanını paylaşmış oluruz. Onur Çalı



Kitapsız bir hevesli olmaktan kitaplı bir yazar olmaya giden süreç nasıl gelişti? Benim en baştan beri hevesli olduğum şey…

Mihman'ın Sesi

Akif Kurtuluş’un ilk romanı Mihman’da adı geçen şarkılardan hazırladığımız listeyi göreceksiniz aşağıda. Şarkı isimlerinin üstüne tıklayarak dinleyebilirsiniz.  Parantez içlerindeki isimler, alıntının yapıldığı bölüm adını, dolayısıyla alıntının anlatıcısını gösterir. İyi okumalar, iyi dinlemeler!
Estergon Kalesi: Ülkücü bir hocanın takımında iki devrimci topçuyduk. Ercüment Amca müessesenin yöneticilerinden biri olduğu için, takımın torpilli oyuncusu muamelesi görmüştüm başlarda. Benim faşolarla birlikte davranacağımı zannetmişti Cevdet. İdmanda ülkücüler teyp getirip Estergon Kalesi’ni dinletmeye başlayınca, bir gün ben de daha iyi bir teyp getirip dayadım Cem Karaca’dan Kavga’yı, Tamirci Çırağı’nı. Selda Bağcan… O günden sonra birbirimizin kademesine daha başka girmeye başladık.” (Avukat, s. 16) Yalan: Yolun karşı tarafına park ettiğim 306 İksir’e bindim. Hemen Yeliz’in kasetini koydum. İlk gençliğimden beri hastası olduğum bu kadının Yalan şarkısını dinleyerek Bölge Başkanlığı’na yola…

Filmlerde Kitap Var!

Kitaplarla yatıp kalkanlardansanız, izlediğiniz bir filmde okuduğunuz bir kitabı görünce gülümsersiniz, bir arkadaşınızı görmüş gibi. Daha önce tanışmadığınız bir arkadaşsa bu kitap, hemen bir kenara not ederseniz adını. Bazen, yönetmenler acımasız olur ve filmdeki karakterin elindeki kitabı göreceğiz diye pause tuşunu eskitmek zorunda kalırız. Neyse ki Anıl Altın ve Nazlı Karabıyıkoğlu, aşağıda okuyacağınız keyifli çalışmayı yapmışlar. 10 güzel filmde geçen kitaplar, hem sinemanın hem de edebiyatın ruhuna uygun bir şekilde yazılmış. Bakalım hangileri tanıdık size!
Solaris (Solyaris, 1972)
Sinema tarihindeki en özel yönetmenlerden biri olan Andrei Tarkovsky’nin Stanislav Lem’in aynı adlı kitabından uyarladığı Solaris (Solyaris, 1972), bir bilimkurgu başyapıtıdır. Başarısız bir uzay deneyinde bilim adamları ve özellikle baş karakter psikolog Kris Kelvin, hayalin her şeyi tatmin edip gerçekliği muğlaklaştırmasıyla birlikte, derin içsel yolculuklara çıkarlar. Başta eski karısı Khari olmak …