Ana içeriğe atla

YENİ YILIN KUTLU OLSUN YANKEE


31 Aralık, Cuma

Körfez kentinin nemli ve sıkıntılı havası, kış ayında bile yaz eziyeti yapar adama. Yapış yapış bir ağırlık yürür bu kente ilk gelenlerin üzerine. Derinden yerleşir, bir daha hiç çıkmaz. Hafta başında körfeze demir atan zırhlıların en yüksek noktalarından sallanan bayraklar, Amerikan bandıralı bir silahlı kuvvetin varlığını şehre iyice öğretmişti. İki gün sonra başlayan poyraz ile zırhlı gemilerin başı rüzgara karşı verildiğinde namlunun ucunda kendini bulan körfez kenti gerçek bir tehdit altındaymışçasına polis ve jandarmayı telefon yağmuruna tutmuştu. Bir tehlike olup olmadığını soranlara; "Şehrimize namlusunu çeviren bu namussuzları siz kovmazsanız, ben oraya gelir yedi sülalelerini... " diyenler eklendiğinde; fırtına ile hassaslaşan telefon telleri artan yükü kaldıramayıp susmuştu. Kent sessizliğe gömülmüş, bir telaş ile bilmediği bir şeye hazırlanmaya başlamıştı. 1930'lu yılları hatırlayanların ruhsatlı ruhsatsız silahlarını ortaya çıkararak, kıyıya yakın evlerinden dağ köylerindeki yazlıklarına taşınmaya kalkmalarıyla şehre yayılmıştı panik...

Ne olursa olsun kaybedecek bir şeyleri olmayanlar, tepelerden, kanal boyundaki derme çatma ama su ve elektriği olan evlerinden kıyıya inmişlerdi. Ceplerinde kavrulmuş karpuz çekirdekleri ve çantalarına doldurdukları ayaküstü yenebilecek eğlenceliklerle tarihe tanıklık etmek ister gibi en iyi kıyafetlerini giymişlerdi. Kıyı boyunun varlıklı evlerinde yanan ışıklar o evlerdeki avizelerin farklılığını, perdelerin modellerinin yeniliğini ve hatta alt katlarda oturanların mobilya takımlarını parlak kağıtlara basılmış fotoğraflar gibi gösteriyordu. Eski postanenin köşesinde bulunan otuz iki yıllık Mavi Büfenin dergilerinde görülen parlak fotoğraflar gibiydi her şey.

Kıyıya paralel caddelerdeki kuaförler arı kovanı misali çalışıyorlardı. Çıraklar toplayacakları bahşişlerle alacakları kot pantolonların hesabını yaparlarken akşamı evde televizyonda dansöz seyrederek geçireceklerini hatta dedelerinin ısrarı ile tombala oynayacaklarını düşünüp akşamın hiç gelmemesini diliyorlardı. Dört saatlik sigara dumanı ve kimyasal kokularla demlenen kuaför çilesinden sonra hesap ödeyen kadınlar sanki sahip oldukları değil de, sahip olmak istedikleri imajı birkaç saatliğine de olsa yakalamış olmanın zaferiyle aynalara gülümsüyorlardı. Kuaför çıkışı en yakın elektrik direğine iliştirilmiş bir zille çağrılan taksilere binerek kendilerini daha da iyi hissettirecek kıyafetlere doğru yola çıkarken akşama gidilecek eğlencede dansöz oynatılmasını istiyorlardı. Ertesi gün yine o dansöze para yapıştırmak isteyen kocalarına küserek evde yaşanan gerginliklere birinin daha eklenecek olması çok da umurlarında değildi.

dernek başkanı Biray

Biray'ın başkanı olduğu sosyal yardımlaşma derneğinin geleneksel faaliyeti yılbaşı eğlencesi, hep olduğu gibi son dakikaya dek rağbet görmemişti. Ancak kilitlenen hattın tamiriyle öğleden sonra dörtte çalmaya başlayan telefon daha susmamıştı. İki saat içinde 245 bilet satmıştı Biray. "Manyak bunlar!" dedi içinden, etrafına dönüp baktı, kimselerin duymamış olduğundan emin olmak istedi. Haftalar önce teker teker arayıp işyerlerine, evlerine gittiği insanlar onun "SEYYAL TANER'LE YILBAŞI EĞLENCESİ" davetiyelerini küçümser bakışlarla reddetmişlerdi. "Hakikaten manyak bunlar." dedi içinden. "Nasıl bakacaklar yüzüme merak ediyorum, neredeyse hepsi gelmek istiyor, bir de önden masa istiyorlarmış! Dansöz soruyor bir de kadınlar, manyaklar işte..."
Kış, karlı masal kışlarından değildi ama hava soğuktu. Herkes paltosunun içine gömülmüş, azıcık da küçülme çabası içinde büzülerek yürüyordu sokaklarda. Daha sıkıntılı geçemezdi bir yılbaşı aslında.

dansöz Serap

"Para kazanmak fırsatı diye buna derler diyor babam. Bu gece her zamanki Kanatlı Caddesindeki pavyondan başka dört yerde daha çıkacakmışım. Hem de birinde Seyyal Taner'in arkasından zengin piçlerine göbek atacakmışım. Babam durdu durdu bu sabah dört yerden söz aldığını söyledi. Manyak adam aklın neredeydi. Haftanın yedi günü pavyona getirip götürüyorsun, paramı çekip yiyorsun. Kızıma bakmak zorunda olmasaydım, lanet canıma kıyardım çok zaman önce. Ne var ki anneyim, bakmam lazım bu kıza, annem dayanamadı sana; gitti, sen bana neler yaptın. Kendi kızını kurtlara yem eden adam torununu da sermaye yapar üst kattaki eskimiş orospu Nurcan'a."

Kentin gece kulüplerinde, restoranlarında, düğün salonu olarak kullanılan mekanlarında bir fiks menü hazırlığı, bir de piyanist şantör ve dansöz arayışı. İnce hatları olan, iyi giyimli genç bir kadın Kanatlı Caddesindeki Nur Pavyona girince içeride bulunan pavyon sahibi, fedailer, garsonlar ve akşam yemeği niyetine içen bir iki adam için hayat duruverdi. Pavyon sahibi Ethem yerinde kıpırdamadan avukat olduğunu düşündüğü bu kadının burada ne işi olduğunu kestirmeye çalışırken, sigarasından derin bir nefes çekti. "Hoşgeldin Hanım, ne arıyorsun?" derken bundan bir kaç yıl önce oğluna ders veren fizik öğretmeninin boşadığı karısını karşısında bulduğu günü anımsadı. O gün de pavyonda hayat durmuştu, tıpkı şu an olduğu gibi. Ethem kadının Seyyal Taner'den sonra sahneye çıkacak bir dansöz aradığını öğrendiğinde önce olmazlandı neden sonra razı olarak saat tam birde bir dansöz ile kulübün kapısında olacağını ama parayı ve bir şişe de viskiyi peşin almadan dansözü sahneye çıkartmayacağını söyledi.

yalnız kadın Nurcan

"Serap bu akşam kızını bırakacakmış bana, Ethem'in pavyonundan başka dört yerde daha çıkacakmış. Zırhlılardan bir dolu asker bekliyor Ethem, beni de pavyona istedi, tuvaletlere bakacak kimse yokmuş. Serap'ın kızını da alıp giderim artık. Kızın eli iki kuruş para görsün, ben artık eğilip temizleyemiyorum yerleri, lavaboları. Ethem kızı getirmemi özellikle istedi. 'Serap'ın eli para görsün' diyor. İster misin Ethem bu kızcağıza bir kötülük etsin. Ben de böyle komşuya emanet edilmiştim halim nice oldu. Bana ne, tasası bana mı düştü. Serap da kızını eski bir orospuya emanet etmeseydi. Yüzüme böyle diyemiyor ama babası dün söyledi, arkamdan böyle çağırıyormuş adımı. Şeytan diyor ki göster ona kimmiş o dediğin, at kızı Ethem'in eline ama yavrucak daha on üç yaşında. Bana ne ya, ben de on dört yaşındaydım, Atiye Abla beni temizliğe diye Nur Pavyon'a getirdiğinde. O kadın bana acıdı mı? O pavyondaki fedailerden biriyle evlenebilmek için yerine beni bıraktı. Napayım ben, bırakmasaydı kızını Serap bana."

Gün çoktan kararmıştı. Kıyıya inerek yeni yılı karşılayacak olanlara hayretle bakan kıyıdaki evlerin sakinleri, gözalıcı kıyafetleriyle arabalarına binerek kentin iç kısımlarındaki eğlence yerlerine akmaya başladılar. Kentin merkezi ve çevresindeki yerleşim alanlarının sahipleri bir gece için yer değiştirmişlerdi. Bir de dağ köylerine taşınmış bir başka dünya vardı bu gece. Serap kanal boyundaki evinde hazırlanarak babasının taksisiyle Nur Pavyona gitmeden önce komşusu Nurcan Abla’ya kızını emanet etti. Dansöz kostümü içindeyken asla kızını öpmeyen Serap, merdivenleri inerken, yeni yıl dileğinin, bu hayatı bedeli ne olursa olsun değiştirmek olması gerektiğine karar verdi.

Amerikalı onbaşı

"Lanet olsun bana... Bu kadın ne diyor İsa aşkına... 100 dolar para verdim karşılığını almadan gitmem. Gösterdikleri kız on üç yaşında zaten, ben o yüzü sivilceler içindeki adama daha genç bir çocuk istediğimi söylemiştim. Yüzbaşım buralarda az paraya aklıma getirmeye korkacağım şeyler yaşayabileceğimi söylemişti ama lanet kadının bağırması bitmiyor ki... nereden çıktı bu kadın... sorun para ise vereyim... bir kelime İngilizce de bilmiyor bu yabancılar... şuracıktan bir kurtulsam gelecek seçimlerde cumhuriyetçilere vereceğim oyumu... annemin gittiği pentacostal kiliseye de yüklü bir bağış... Yüce İsa, kutsal Meryem bu kadın elinde bıçakla neden üstüme geliyor. Anlamıyorum ki lanet olası yabancıyı. Yok yok, kesinlikle cumhuriyetçilere oy vereceğim; temizlesinler ülkeyi bu pisliklerden... Yüce İsa aşkına nedir bu hissettiğim sanki bir şimşek ince ince karnıma girdi, azıcık sızladı ama neden artık kadını duymuyorum... Bak on üç yaşındaki kıza yaşlı maşlı dedim ama merhametli de... Nasıl meleksi bir yüzü var üzerime eğilmiş, saçları yüzünü nurlandırmış. Ama meleklerin saçları sarı olur lanet kestane rengi değil..."


Pazartesi sabahı birkaç gün önceki eğlencenin mali bilançosunu dernek yönetim kurulu ile konuşmak için dernek bürosuna giden Biray, diğerlerini beklerken yılbaşı gecesi karşısında dansöz olarak bulduğu ortaokuldan sıra arkadaşı Serap'ı düşünmemeye çalıştı. Parasını peşin ödeyerek, pek çok insanı eğlendirsin diye ayarladığı dansöz Serap.

"Ödünç alındığı için içselleştirilemeyen yılbaşı eğlenceleri biraz özendiğimizden biraz da uyum sağlama hevesimizden giydiğimiz ama bize bir türlü yakışmayan pantolonlar gibi... Garip bir gelenek olmuş yılbaşı kutlamaları memleketimin. Çantamdaki istifa dilekçesini imzalamış mıydım. Bilançoyu yönetime sunup hemen arkasından istifa dilekçesini de uzatırım, aslını ve sekiz fotokopiyi dağıtırım üyelere. Böylesi daha etkili olur. Artık aylarca konuşurlar bunu kuaför salonlarında. Yirmi yıl önce aynı sırayı paylaşırken arka sıradaki subay çocuğu Göksel'e aşık olduklarını birbirlerinden saklayan iki küçük kız çocu..."

Kapıdan hızla içeri giren bir kadın sesi Biray'ın düşüncelerini böldü.

"Haberi okudun mu? Senin ayarladığın dansöz o gece cinnet geçirerek babasını, kızını ve bir de pavyonun ibrikçibaşısı kadını öldürmüş. Gazetede yazmayan ama savcılıkta konuşulan bir şey daha var ki, çok ilginç. O gece Amerikalı bir onbaşı da senin dansözün elinden zor kurtulmuş. Yaralanan adamı gizliden helikopterle İncirlik Hava Üssüne kaldırmışlar. Çok mu aradın bu kadını? İbrikçibaşı dedim de; tam bir Can Yücel şiiri yaşanmış o gece, bilirsin o meşhur şiiri."

Masal dediğin böyle havada olur
Kış kıyamet dizboyu kar
Üstelik yılbaşı

Bir taksi çekmişler kenara
Işık mışık hak getire
İşin iş dedim masalcıbaşı

Ossaat çaktım ilk kibriti
Elimde tanrısal bir ışık belirdi
Uzatmayalım traşı

Ne nur yüzlü ana ne Noel ağacı
Suratından düşen bin parça
İçerde bir Amerikan onbaşı

Andersen’in Kibritçi Kızı kucağında
Belli derdi yok soğuktan yana
Açılmış kıçı başı

İkinci kibrit mi allah etmesin
Çocuk muyum Andersen miyim ben
Acele kırdım ordan kirişi

Yeni yılın kutlu olsun ibrikçi başı


Aslı Ümmüs Bahadırlı


Notos’ta (9. Sayı) yayımlandı.


Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Kadın Argosu ve "Kadın Argosu Sözlüğü"

Uğruna, tahtını/tacını terk eden krallar vardır. Çok sevilir, kıskanılır, tabanca çekilir, bıçak sıyrılır. Ölünür, öldürülür, gerekirse mahpus yatılır.
Anadır, bacıdır, teyzedir, haladır. Yavukludur, orospudur, metrestir, kapatmadır, yosmadır. Savaşların en büyük mağdurudur. Tecavüz edilir, esir alınır, satılır, köle yapılır. Tecavüzcü değil o asılır, çünkü yargıç erkektir.
Erkekleri de doğurur. Emzirir, besler, bokunu sidiğini temizler, donunu yıkar, pantolonunu ütüler yıllarca. Büyüdüğüne emin olunca, bir başka kadına devreder yaşatsın diye.
Biraz gecikse, kapılarda camlarda bekler sabaha dek. Ölse, gözüyle görmedikçe öldüğüne inanmaz, bekler ölene dek. Şili’de, Arjantin’de, Fransa’da, Ürdün’de hep aynıdırlar; 500, gerekirse 5000 hafta beklerler hiç yüksünmeden; katillere inat. Zalim dövmekten usanır, onlar beklemekten vazgeçmez.
Bu kadar çok işi ve adı olan kadının bir gizli dili de vardır haliyle. Daha doğrusu bilinir ama yazılmamış bir dildir bu. Bu dilin sözcüklerini, deyimlerini yi…

Çıkılacak Kız

Okuyan bir kızla çık. Parasını kıyafet yerine kitaplara yatıran bir kızla çık. Kitapları yüzünden dolabına sığamaz o. Okuyacağı kitapların listesini yapan, 12 yaşından beri kütüphane kartı olan bir kızla çık.
Okuyan bir kız bul. Okuyan bir kız olduğunu çantasında her zaman kitap taşımasından anlayabilirsin.[1] Kitapçıda, sevgiyle raflara bakan ve aradığı kitabı bulduğunda sessizce çığlık atandır o. Sahafta, eski bir kitabın sayfalarını koklayan fıstığı gördün mü? İşte o, okurdur. Hele sayfalar sararmışsa kesinlikle dayanamazlar.
Kahvecide[2] beklerken okuyan kızdır o. Fincanını dikizlersen, sütsüz kremasının yüzdüğünü görürsün çünkü o çoktan dalmıştır kitaba. Yazarın yarattığı dünyada kaybolmuştur. Sen de bir sandalye çek yanına. Sana ters ters bakabilir çünkü okuyan kızların çoğu rahatsız edilmek istemezler. Ona kitabı sevip sevmediğini sor.
Ona yeni bir kahve ısmarla.[3] Murakami hakkında ne düşündüğünü söyle.[4] Kardeşliğin ilk bölümünü bitirip bitiremediğini öğren.[5] Joyce’un Ulysse…

İLK GÖZ AĞRISI (23) : Engin Türkgeldi ve “Orada Bir Yerde”

Edebiyat ortamımız, ülkemizin diğer ortamlarından farklı değil. Yani, kaos hakim. Çok fazla kitap yayımlanıyor, eleştiri yok denecek kadar az ve sair. Bunlar hepimizin bildiği şeyler. Ve fakat ne şekilde, nasıl olursa olsun ilk kitabın heyecanı da ayrı. Hem, kağıt oyunu oynayanlar bilir; ilk elin günahı olmaz. İlk kitaplar da, tıpkı sonrakiler gibi, kusurlarıyla güzeldir. Kendimize ait, bize kendi yolumuzu açacak güzel yanlışlarımız olmazsa ne anlamı var yazmanın?
Bu ve benzeri düşüncelerden hareketle ilk kitaplarını çıkarmış yazarlarla söyleşi yapma fikri gelişti. İlk kitabını çıkarmış her yazara sorulabilecek ortak sorular belirlemeye çalıştım. Samimiyetle sorulan sorulara verilecek sahici cevaplar, belki, ortak dertlerimizi anlamaya, birlikte düşünmeye vesile olur. Hiçbir şey olmasa bile, bir yazar dostumuzun ilk göz ağrısının heyecanını paylaşmış oluruz. Onur Çalı



Kitapsız bir hevesli olmaktan kitaplı bir yazar olmaya giden süreç nasıl gelişti? Benim en baştan beri hevesli olduğum şey…

Havuçlu Pilav Meselesi

Yağmur yağıyordu, pis pis yağıyordu. Bu havada ancak yapabilecek bir şey bulanların, bulduklarını yapabilenlerin canı sıkılmazdı. Bense, gazetenin bilmecesini de çözmüş bulunuyordum. Bu kara gün pazar, başka türlü geçerdi.
Karımı düşünmek istedim: Gençti, güzeldi, şimdi akşam yemeğini hazırlamaya çalışıyor ve henüz mutfak işlerinden hoşlanıyordu. Epey çalışmama rağmen onu duygularımda canlandıramadım. Bu fena bir haldi. Ne yapmalı?
Radyo’ya gittim: Uzun dalga bomboştu, orta dalga da öyle… Uzun uzun esnedim.. kısa dalganın parazitleri arasında bir mucize çıktı: Bu enfes bir kemandı ve karımla, daha iki sevgiliyken dinlediğimiz bir…
Her şey canlanıverdi… İçimde kâinatı güzelleştiren, hayata mana veren o büyülü o heyecan belirmeye başlamıştı. Seslendim:
-  Hurrem…
Körpecik sesini işittim.
-  Efendim?
-  Gelsene biraz, dedim.
-  Ne var? diye sordu.
Ne var diye niçin soruyordu sanki? Ben onu güzel ve tatlı şeyleri paylaşmaktan başka ne için çağırırdım?
-  Gel hele! dedim.
-  Ama yemek yetişmeyecek so…

Filmlerde Kitap Var!

Kitaplarla yatıp kalkanlardansanız, izlediğiniz bir filmde okuduğunuz bir kitabı görünce gülümsersiniz, bir arkadaşınızı görmüş gibi. Daha önce tanışmadığınız bir arkadaşsa bu kitap, hemen bir kenara not ederseniz adını. Bazen, yönetmenler acımasız olur ve filmdeki karakterin elindeki kitabı göreceğiz diye pause tuşunu eskitmek zorunda kalırız. Neyse ki Anıl Altın ve Nazlı Karabıyıkoğlu, aşağıda okuyacağınız keyifli çalışmayı yapmışlar. 10 güzel filmde geçen kitaplar, hem sinemanın hem de edebiyatın ruhuna uygun bir şekilde yazılmış. Bakalım hangileri tanıdık size!
Solaris (Solyaris, 1972)
Sinema tarihindeki en özel yönetmenlerden biri olan Andrei Tarkovsky’nin Stanislav Lem’in aynı adlı kitabından uyarladığı Solaris (Solyaris, 1972), bir bilimkurgu başyapıtıdır. Başarısız bir uzay deneyinde bilim adamları ve özellikle baş karakter psikolog Kris Kelvin, hayalin her şeyi tatmin edip gerçekliği muğlaklaştırmasıyla birlikte, derin içsel yolculuklara çıkarlar. Başta eski karısı Khari olmak …

Kış Uykusu: Vicdanın Mülkiyet ile İmtihanı

Nuri Bilge Ceylan’ın son filmi Kış Uykusu, Türkiye’de son yıllarda tartışılan o denli çok başlığı içinde barındırıyor ki eminim bu film üzerine sayfalarca yazılacak ve tartışılacaktır. Film, ironik bir şekilde Aydın ismiyle sembolize edilen, Türkiye’de aydın kimliğinin kendi halkına olan yabancılığı meselesinden, onun tam karşısında konumlandırılan ve polis olmak isteyen çocukla simgelenen başka bir kimliğin sınıfsal kökenlerine ve kültürel kodlarına kadar pek çok politik imada bulunuyor. Aydın karakteri bir bakıma Onur Ünlü’nün filmi Celal Tan ve Ailesi’nin Aşırı Acıklı Hikâyesi’nde karikatürleştirilen anayasa profesörüne benziyor.
Politik göndermelerinin yanı sıra, ikili ilişkilerde, mevzi kazanmak adına girdiğimiz ego savaşlarında, en yakınlarımızın en iyi bildiğimiz yaralarına ne denli acımasızca bıçak sapladığımıza dair pek çok “insanca” tarafımıza da büyük bir ustalıkla değiniyor.
Ayrıca filmin uzun süresine rağmen, ilgiyi sürekli canlı tutan bir anlatımı, görüntü kalitesi ve üst…