Ana içeriğe atla

USTAM


Kasabaya elektrik geldi ama bazılarımız henüz direklerdeki tellere bakarak evimize teşrif edeceği günü bekliyor. Kadınlar, çocuklar gaz lambasının şişesinden isinden, gazından fitilinden kurtulacakları için tatlı bir heyecan ve sevinç yaşıyor. Bir çomağın ucuna bez sarıp, camın içindeki isi silerken ya da elimizden kayıp düşünce kırıldığında işittiğimiz azardan kurtulacağız. “Lamba da şişesiz yanmaz mı/ Cicim bana yar bulunmaz mı/ Ben bu dertten ölürsem /Bana da acıyan olmaz mı?” türküsü bu günlerde pek revaçta.
O sabah ışıl ışıl bisikletli, güleç yüzlü bir adam girdi bahçe kapısından. Babamla konuşurken bir yandan da evde keşif yaptı. El sıkıştıktan sonra fiyakalı bir hareketle bisikletine atlayıp gitti. Elektrikçi Ali ustaymış. Kasabanın bir köyündenmiş ama İzmir’de yaşıyormuş.
Ertesi gün hiç görmediğim renk renk kablolar, ince borular, tuhaf şekilli alet edevatla çıkageldi. Fırtına gibi işe başladı. Acayip şeyler yapıyor. Boruları büküp soru işareti şekilli metalle duvara çakıyor. Keski-çekiçle duvarda açtığı deliğe bir yuvarlak kutu koyup, hemen alçı ile sabitlerken aval aval seyrediyorum. Bizim bağ bahçe, ekin tütün işlerine hiç benzemiyor. Bir ara, merdivenin tepesindeyken inmeye üşenmiş olsa gerek, “Çakıır, şu kargaburunu uzatıver bakayım!“ diye seslendi bana. Güldüm. Kargaburun ne be? İşaret edince koşup verdim.  
Sevecen biri. Yanlış yapınca babam gibi kızmıyor. Bazen komiklik yapıp güldürüyor. Kabloyu dişiyle sıyırıp, çıkan plastiği tükürür gibi fırlatıyor.
Üçüncü gün, akşamüzeri işini bitirdi. Üç günde bir sürü yeni şey öğrendim. O soru işareti, kroşeymiş. Pensenin gagalısı kargaburun, teller kırmızı bakır, üstündeki renkli şey naylonmuş. Takımları toplarken ben de yardım ettim. Hepimizde bir heyecan; elektrik, bizim evde nasıl ışıyacak bakalım. Ali usta pano dediği siyah kutudaki kolu kaldırıp, “Abi, hadi aç bakalım.” dedi babama. Babam tereddütlü ve biraz elleri titreyerek anahtarı kaldırdı. Çıt sesiyle, tavandaki ampul odada güneş gibi ışıdı. İlk tepki beklemediğimiz şekilde ninemden geldi. “A be yavrum, nur mu yağıyoru... Pa pa pa! Şavkı gözümü aldı.” deyince kıkır kıkır güldük. Tam bahçeden çıkarken dönüp babama, “Abi, senin oğlan işi kaptı, bana çırak versene.”
Haftada iki eve elektrik döşüyoruz. Her evde evlilik çağında en az bir genç kız var. Şenlikle karşılanıyoruz. Limonatalar, börekler, ayranlar…  Ustam,  güzel adam ya,  itibarımız çok. Ayrıca, dün çarşı camisinin şerefesine sekiz ampul taktık. Kabloyu minarenin gövdesine dışardan döşedik. İlk iki denemede yanmayınca Avcı Ramadan,
Ustaa, işine karışmak gibi olmasın emmee,  buna az bi eğim veresin. Büyle dimdik çıkmaz bu alenktrik.
İmam Salih amca,
A be Avcu, ne annaarsın alektirikten? Sanarsın keçi?
Akşam namazına gelen cemaatin yaşlılarına eğlence çıktı. Her kafadan ayrı bir mavra;
 - A be memlekette alentirik yoğudu emme kandilcikler yanar idi. Valla yanar idi üc gün.
 - Salla salla, de bi afta...
 - Kedi tırmanamaz o minareye…
 -  A be alaşa, de tırmandı, ampül mü yakacak gütünden.
Panodaki temassızlık giderilince ustam seslendi, “Bas oğlum bakayım!”  Şerefe bir anda ışıl ışıl oldu. Ramadan aga biraz bozulsa da, “Yatsıya kalmaz kayar bu aşaya...” diye söylenerek camiye girdi.
Ustamın saçları kapkara, pırıl pırıl. Bir de güzel kokular sürünüyor ki köşe başından gelir. Kadınlar, kızlar ustama güzel bakıyor. “Yakışıklı” diyor kızlar kendi aralarında fısıldaşırken. Yakışıklı? Sevdiye teyzeye sordum; “Güzel erkek demek be…  A be saftiriğim, ustana der bu farfaralar… Episi yangın.” Gülten farfara olsa, bana yansa.
Bu sabah dükkânın önünü süpürürken, “Alii, sen de artık usta oldun” dedi yan komşumuz Cemil amca. Ustam biraz bozulur gibi bakınca, “İşinde ne kadar usta olursan ol, bir çırak sana usta demedikçe usta olunmaz” deyince yüzüm, kulaklarım kızardı.
Cemil amca, kasabadaki son semerciydi. Kimse çırak vermiyor çocuğunu. Çelebi, kibar adamdı. Köylülerin getirdiği eşek ya da atların bir terzi gibi ölçüsünü alır, ertesi hafta semeri sırtına giydirir. Kasan basan yerlerini kontrol eder, hayvanın canını yakmasın diye düzeltir. Bitince, renkli yün iplerden semerin alın keçelerine nakışlar yaparak adeta hayvanın gönlünü alır. Bir de eskimiş semerlerin yırtık pırtık yerlerini şıpınişi diker, yamar, para almazdı. Usta, günahı ne bunun diye sorana, bu da benden olsun der, yolculardı.
Kızlar ustamla konuşurken ondan gözlerini kaçırdıklarında, bazen göz göze gelirsem bir hoş olurdum. O güzel bakışları yine bana değsin diye ustamın yanında durmaya çalışırdım. Bir kadının, beğendiği erkeğe nasıl güzel baktığını o sıralar öğrendim. Sonra hep kadınların ilk gözlerine baktım, ilk gözlerini sevdim belki bu yüzden.
Ustam kendisine güzel bakan kadınları bir türlü beğenmiyordu. Bana göre hepsi güzeldi ama o ısrarla kendisine ilgi göstermeyenlere bakıyor.
Dükkânın vitrininde enva-i çeşit elektrik malzemesi, abajurlar, aplikler, flüoresanlar vardı. Yoldan geçen, duyup gelen seyre dalar, sanki sahibi benmişim gibi kabarırdı içim. Haftalıklarımı biriktirip, ustamın kömür karası saçlarına sürdüğü o güzel kokulu şişeden alacağım. Belki o kokuyu seviyor kızlar. Ondan sürsem kesin bana bakar belki Gülten. Bir kere sürdüm, hemen anladı ama kızmadı ustam; “Sarı kafa, biraz daha büyü sana da alacam bundan” dedi gülerek. Utandım.
Esas işi İzmir’deydi ustamın.  Bir gün, “seni İzmir’e götüreceğim, orda bir kaç aylık işimiz var” dedi. Babam izin verdi. “Yüzün gözün açılır, ama ustandan uzaklaşma” diye de tembihledi. Yüzüm gözüm açılacak.
Benim için küçük odada bir yatak hazırlamıştı Naciye yenge. Pek güzel değildi. Üstelik ustama da diğer kadınlar gibi güzel bakmıyordu. Gözlerinde hep bir hüzün, yüzünde burukluk vardı. Hazzetmemişti benden ama yine de kötü davranmıyordu. Akşam yemeği konuşulmadan yenir, ustam elini ağzını yıkayıp kahveye giderdi.  Kısık kısık, ince bir ağlama veya hıçkırık sesi duyardım bazı geceler. Sabahında Naciye yengenin gözleri şiş, ustamın yüzü asık olurdu. Evi erkenden terk eder, yol üzerindeki tablacılardan gevrek peynir ya da kumru alır, dükkânda sessizce yerdik. 
Ustamın aftosu var galiba. Geçen hafta iki kere İmbat Otelin girişinde fingirdeşirken görmüştüm. Süslü püslü, güzel biri. Ustam, gördüğümü bilmiyor.
Basmane’deki otellerin, elektrik tesisatlarının bakım onarımını yapıyoruz. Garip giyimli adamlar, ağzı yüzü, kaşı gözü boyalı kadınlar gelip gidiyor. Bazı kadınlar pantolon giyiyordu mesela. Oturup upuzun bacağını diğerinin üstüne atıyor bir de. Dönünce bizimkilere anlatsam inanmazlar. Uzun bakmak istiyorum ama korkudan bakamıyorum. Sonra sonra kaş altından bakmayı öğrendim. Hâlbuki ustam hepsiyle şakalaşıyor, hatta küfürleşiyordu. Uzun zamandır parasını ödemeyen bir otelciyle tartışınca ustamın bir tabancası olduğunu öğrendim. Vay be! Dükkânın neresinde saklıyor acaba? Adam parayı o gün ödedi ama yüzündeki kini ve nefreti gördüm.
Bu sabah erken,  gençten biri geldi dükkâna. Elleri cebinde, afilli tavırlı. “Karımdan uzak dur, sonun iyi olmaz.” dedi. “Ben senin karını ne bileyim lan? Asfalyalarımı attırma benim! Hadi, bas.” Adam bir şey demeden dönüp gitti.  Ustam adamın arkasından çıktı ve o gün dükkâna gelmedi.
Yeni işler için kasabaya döndük. Dört evin işini almıştı. Üç hafta sürdü. Yeniden İzmir’e döndü ama beni götürmedi bu sefer.
“Bu çocuk okuyacak!” diye bağırıyordu annem gecenin bir vakti. O sert, dediğim dedikçi babam ilk kez alttan alıyordu. Neyi, niye okuyacağım? “İkisini okutamadık, bari bunu okutalım. Ortaya yazdıracaksın” diyor bas bas. Uyumak istiyorum çünkü bacaklarım ağrıyor. Ustam bugün bisikletine binmeme izin verdi. Kalfa olunca belki tabancasını da verir. Elektrikçi olacağım. Başka elektrikçi çırağı yok kasabada. Annem hariç herkes imreniyor.
“Bak koca kazanda su ısıttım. Bu akşam bi güzel yıkan. Yarın okula yazılacak benim oğlum.” Sabah koca kazandaki su hala ılıktı. Neden bilmiyorum ama üç sabun yıkandım. Gıcır gıcır her yerim.
Ustam üzülür mü? Sever beni çünkü. El öptürmeyi sevmez ama sarılır öperim. Saçlarımı karıştırır, “Afferim len sarı kafa, oku da büyük adam ol” der belki.
İlkokula benzemiyor. Bir sürü ders, bir sürü öğretmen var. Üç katlı sefer tası alındı bana. Annem, ben uyanmadan yemeğimi hazır ediyor. Öğle yemeklerini kasabadan birlikte geldiğimiz diğer arkadaşlarla bahçede yiyoruz. Okulda bir sürü arkadaşım oldu. Pul koleksiyonu var bazılarının. Çok güzel pullar. Bize hiç mektup gelmediği için nasıl yapacağımı bilmiyorum. Ben de yoldan geçen kamyoncuların attığı kibrit kutularını biriktirmeye başladım. Bulgar, Yunan, Alman kibrit kutuları çok güzel. Bir de Tekel, Malazlar, Çıra var. “Vasati 40 çöp” yazıyor kutularda. Ayrıca, sigara paketleri biriktiriyorum babamdan gizli. Yeni Harman, Bahar, Çamlıca, Bafra, Gelincik, Yenice… Benden bir yaş büyük Salim sigara içiyor. Bir iki denedim, öksürünce ölürüm diye korktum. Paket alamayınca izmarit içiyor. Kefal diyoruz izmaritlere. En güzel sigara Yeni Harman’mış. Bir defasında yarım Yeni Harman kefali bulmuştuk da içmeye kıyamayıp akşama kadar cebinde gezdirmişti.
Arada bir çarşıda ustamı görüyorum. Derslerimi soruyor. “Afferim len sarı kafa!” Her defasında iki buçuk lira harçlık veriyor.
Ortayı bitirdim nihayet. Annem sevinçli. Bir şeyleri başarmaktan gururlu. Annem bu akşam yemekte durup dururken, “Orta bi şey değilmiş adam, esas liseymiş. Yazdırsak mı oğlanı?“ Babam duymadı galiba. Bugün pek konuşmuyor ve biraz dalgın. Sonra aniden, “Ali ustayı vurmuşlar.”
Sofradan kalkana kadar sustuk. Ustam vurulmuş. Ustam nasıl vurulur ki? Sonra doğrulamak ister gibi, “Yeni Asır yazmış. Alacak verecek davası mı,  karı kız davası mı öyle bi şeymiş…”
Yeni Asır yazmış hem de.

Servet Şengül

Yorumlar

  1. Kalemine sağlık.O zamanları bilenler yaşayanlar için geçmişe duyulan özlem hep bir yanımızda saklı.Bu günler, bize o bugünden güzel görünen geçmişi hep özletecek gibi duruyor. Selamlar.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. İnsan çocukluğunu yaşadığı yeri yaşlanınca da görebilmeli ve özleyecek bir çocukluğu yaşamalı. Güzel günlerdi.
      Okuduğunuz ve yazdığınız için çok teşekkür ederim.
      Sevgiyle
      Servet

      Sil

Yorum Gönder

Yorum Yaz Bilader

Bu blogdaki popüler yayınlar

Kadın Argosu ve "Kadın Argosu Sözlüğü"

Uğruna, tahtını/tacını terk eden krallar vardır. Çok sevilir, kıskanılır, tabanca çekilir, bıçak sıyrılır. Ölünür, öldürülür, gerekirse mahpus yatılır.
Anadır, bacıdır, teyzedir, haladır. Yavukludur, orospudur, metrestir, kapatmadır, yosmadır. Savaşların en büyük mağdurudur. Tecavüz edilir, esir alınır, satılır, köle yapılır. Tecavüzcü değil o asılır, çünkü yargıç erkektir.
Erkekleri de doğurur. Emzirir, besler, bokunu sidiğini temizler, donunu yıkar, pantolonunu ütüler yıllarca. Büyüdüğüne emin olunca, bir başka kadına devreder yaşatsın diye.
Biraz gecikse, kapılarda camlarda bekler sabaha dek. Ölse, gözüyle görmedikçe öldüğüne inanmaz, bekler ölene dek. Şili’de, Arjantin’de, Fransa’da, Ürdün’de hep aynıdırlar; 500, gerekirse 5000 hafta beklerler hiç yüksünmeden; katillere inat. Zalim dövmekten usanır, onlar beklemekten vazgeçmez.
Bu kadar çok işi ve adı olan kadının bir gizli dili de vardır haliyle. Daha doğrusu bilinir ama yazılmamış bir dildir bu. Bu dilin sözcüklerini, deyimlerini yi…

Çıkılacak Kız

Okuyan bir kızla çık. Parasını kıyafet yerine kitaplara yatıran bir kızla çık. Kitapları yüzünden dolabına sığamaz o. Okuyacağı kitapların listesini yapan, 12 yaşından beri kütüphane kartı olan bir kızla çık.
Okuyan bir kız bul. Okuyan bir kız olduğunu çantasında her zaman kitap taşımasından anlayabilirsin.[1] Kitapçıda, sevgiyle raflara bakan ve aradığı kitabı bulduğunda sessizce çığlık atandır o. Sahafta, eski bir kitabın sayfalarını koklayan fıstığı gördün mü? İşte o, okurdur. Hele sayfalar sararmışsa kesinlikle dayanamazlar.
Kahvecide[2] beklerken okuyan kızdır o. Fincanını dikizlersen, sütsüz kremasının yüzdüğünü görürsün çünkü o çoktan dalmıştır kitaba. Yazarın yarattığı dünyada kaybolmuştur. Sen de bir sandalye çek yanına. Sana ters ters bakabilir çünkü okuyan kızların çoğu rahatsız edilmek istemezler. Ona kitabı sevip sevmediğini sor.
Ona yeni bir kahve ısmarla.[3] Murakami hakkında ne düşündüğünü söyle.[4] Kardeşliğin ilk bölümünü bitirip bitiremediğini öğren.[5] Joyce’un Ulysse…

Havuçlu Pilav Meselesi

Yağmur yağıyordu, pis pis yağıyordu. Bu havada ancak yapabilecek bir şey bulanların, bulduklarını yapabilenlerin canı sıkılmazdı. Bense, gazetenin bilmecesini de çözmüş bulunuyordum. Bu kara gün pazar, başka türlü geçerdi.
Karımı düşünmek istedim: Gençti, güzeldi, şimdi akşam yemeğini hazırlamaya çalışıyor ve henüz mutfak işlerinden hoşlanıyordu. Epey çalışmama rağmen onu duygularımda canlandıramadım. Bu fena bir haldi. Ne yapmalı?
Radyo’ya gittim: Uzun dalga bomboştu, orta dalga da öyle… Uzun uzun esnedim.. kısa dalganın parazitleri arasında bir mucize çıktı: Bu enfes bir kemandı ve karımla, daha iki sevgiliyken dinlediğimiz bir…
Her şey canlanıverdi… İçimde kâinatı güzelleştiren, hayata mana veren o büyülü o heyecan belirmeye başlamıştı. Seslendim:
-  Hurrem…
Körpecik sesini işittim.
-  Efendim?
-  Gelsene biraz, dedim.
-  Ne var? diye sordu.
Ne var diye niçin soruyordu sanki? Ben onu güzel ve tatlı şeyleri paylaşmaktan başka ne için çağırırdım?
-  Gel hele! dedim.
-  Ama yemek yetişmeyecek so…

Mihman'ın Sesi

Akif Kurtuluş’un ilk romanı Mihman’da adı geçen şarkılardan hazırladığımız listeyi göreceksiniz aşağıda. Şarkı isimlerinin üstüne tıklayarak dinleyebilirsiniz.  Parantez içlerindeki isimler, alıntının yapıldığı bölüm adını, dolayısıyla alıntının anlatıcısını gösterir. İyi okumalar, iyi dinlemeler!
Estergon Kalesi: Ülkücü bir hocanın takımında iki devrimci topçuyduk. Ercüment Amca müessesenin yöneticilerinden biri olduğu için, takımın torpilli oyuncusu muamelesi görmüştüm başlarda. Benim faşolarla birlikte davranacağımı zannetmişti Cevdet. İdmanda ülkücüler teyp getirip Estergon Kalesi’ni dinletmeye başlayınca, bir gün ben de daha iyi bir teyp getirip dayadım Cem Karaca’dan Kavga’yı, Tamirci Çırağı’nı. Selda Bağcan… O günden sonra birbirimizin kademesine daha başka girmeye başladık.” (Avukat, s. 16) Yalan: Yolun karşı tarafına park ettiğim 306 İksir’e bindim. Hemen Yeliz’in kasetini koydum. İlk gençliğimden beri hastası olduğum bu kadının Yalan şarkısını dinleyerek Bölge Başkanlığı’na yola…

Filmlerde Kitap Var!

Kitaplarla yatıp kalkanlardansanız, izlediğiniz bir filmde okuduğunuz bir kitabı görünce gülümsersiniz, bir arkadaşınızı görmüş gibi. Daha önce tanışmadığınız bir arkadaşsa bu kitap, hemen bir kenara not ederseniz adını. Bazen, yönetmenler acımasız olur ve filmdeki karakterin elindeki kitabı göreceğiz diye pause tuşunu eskitmek zorunda kalırız. Neyse ki Anıl Altın ve Nazlı Karabıyıkoğlu, aşağıda okuyacağınız keyifli çalışmayı yapmışlar. 10 güzel filmde geçen kitaplar, hem sinemanın hem de edebiyatın ruhuna uygun bir şekilde yazılmış. Bakalım hangileri tanıdık size!
Solaris (Solyaris, 1972)
Sinema tarihindeki en özel yönetmenlerden biri olan Andrei Tarkovsky’nin Stanislav Lem’in aynı adlı kitabından uyarladığı Solaris (Solyaris, 1972), bir bilimkurgu başyapıtıdır. Başarısız bir uzay deneyinde bilim adamları ve özellikle baş karakter psikolog Kris Kelvin, hayalin her şeyi tatmin edip gerçekliği muğlaklaştırmasıyla birlikte, derin içsel yolculuklara çıkarlar. Başta eski karısı Khari olmak …

İLK GÖZ AĞRISI (23) : Engin Türkgeldi ve “Orada Bir Yerde”

Edebiyat ortamımız, ülkemizin diğer ortamlarından farklı değil. Yani, kaos hakim. Çok fazla kitap yayımlanıyor, eleştiri yok denecek kadar az ve sair. Bunlar hepimizin bildiği şeyler. Ve fakat ne şekilde, nasıl olursa olsun ilk kitabın heyecanı da ayrı. Hem, kağıt oyunu oynayanlar bilir; ilk elin günahı olmaz. İlk kitaplar da, tıpkı sonrakiler gibi, kusurlarıyla güzeldir. Kendimize ait, bize kendi yolumuzu açacak güzel yanlışlarımız olmazsa ne anlamı var yazmanın?
Bu ve benzeri düşüncelerden hareketle ilk kitaplarını çıkarmış yazarlarla söyleşi yapma fikri gelişti. İlk kitabını çıkarmış her yazara sorulabilecek ortak sorular belirlemeye çalıştım. Samimiyetle sorulan sorulara verilecek sahici cevaplar, belki, ortak dertlerimizi anlamaya, birlikte düşünmeye vesile olur. Hiçbir şey olmasa bile, bir yazar dostumuzun ilk göz ağrısının heyecanını paylaşmış oluruz. Onur Çalı



Kitapsız bir hevesli olmaktan kitaplı bir yazar olmaya giden süreç nasıl gelişti? Benim en baştan beri hevesli olduğum şey…