pArşömen-sanal fanzin

2012 dünya öykü günü bildirisi

2012-02-11T19:41:00.003+02:00

Öykü Işıktır

İlk günden bu yana insan, kendi serüvenini kaydetme ve geleceğe bırakma arzusu duydu. Sesleri, işaretleri müziğe, büyüyü oyuna, tanrıları yontuya, renk ve biçimleri nakışa, deneyimini yaratıcılığıyla sanata dönüştürdü.

Duydu ve düşüncelerini, hayallerini, varoluş mücadelesini, tüm hallerini, sözden yazıya, çağlar boyu dilden dile aktardı, sessizliği söze, somutu soyuta, olağanı olağanüstüne taşıdı. Masallar, destanlar, mitler ve öykülerle insanlığın ortak belleğini oluşturdu.

Öykü, ilk saf anlatıdır. Ortak belleğin yankısı, insan aklı ve sezgilerinin alçak gönüllü ama coşkulu dilidir. Kalbin iyiliğiyle, aşkla, zihnin imgeleriyle canlanır. Yaşamın genişlik ve devingenliği içinde, hiç bıkmadan yeni, özgün ve güzel sözü ararken fark edilmeyenin peşinden gider. Gücünü derinliğinden, keşiflere uygunluğundan, sınırsızlığını dilinin insani özle yoğrulmuş oluşundan alır.

Öykü şifre çözmez, ulaşmaz. Tözünü korumak için incelikle direnir. Kimi zaman yaşamsal bir tepki, kimi zaman huzursuzluk ya da küçücük bir mutsuzluktur. Açık bırakılmış bir kapı, bir haklılık çığlığıdır.

Bütün sahici ve derin öyküler insanı, yaşamın olmazlıkları için gücendirir ve sınırları genişletme arzusu duyururlar. Her benzersiz öykü, insanın çileli ama görkemli varoluşuna karanlıkta kalanı görünür kılan bir çakımlık ışık düşürür.

Işığınız sürekli, Dünya Öykü Gününüz kutlu olsun!

İnci Aral

akademisyenlerin bildirisi

2012-02-11T00:08:00.001+02:00

Genç Akademisyenlerden Başbakan'a Yanıt

Sayın Başbakan,

Bizler; Müslüman, Hristiyan, Yahudi ya da Zerdüşti, Alevi veya Şafii, dindar ya da dinsiz, Ateist veya Agnostik, laikliğin gerekliliğine yürekten inanan genç ve akademisyenler olarak dindar ve muhafazakar bir gençlik yetiştirmeye dair son açıklamalarınızı son derece tehlikeli ve ürkütücü buluyoruz.

Turan Dursun'un fikirlerinden dolayı katledilmesi, Aziz Nesin'in maruz kaldığı baskılar, Maraş ve Sivas katliamları ve son olarak Rahip Santoro ve Zirve Yayınevi cinayetleri hafızalarımızda bu kadar tazeyken, toplumu inanç üzerinden bölen, dahası yüzbinlerce vatandaşımızın benimsediği Ateizmi tüm kötülüklerin anası olarak hedef gösteren ayrımcı söyleminiz bizim açımızdan kabul edilemez. Bir Başbakan olarak sizin, tüm vatandaşlarınıza eşit mesafede yaklaşmanız gerektiğini ve bu tutumun demokrasinin birincil şartı olduğunu hatırlatırız.

Öte yandan, çok zor şartlar altında ve her an istismara açık şekilde yaşayan sokak çocuklarını (medya adı ile tinerci çocukları) söyleminizle bir kez daha yaralamanızı kınıyoruz. Bu çocukların bulundukları koşullar "maneviyat eksikliğinin" değil, sizin de on yıldır yönetiminde olduğunuz ülkemizin derin sosyal ve ekonomik sorunlarının sonucudur.

Sayın Başbakan,

Sizin görev ve sorumluluğunuz, öncelikli değeri insan ve doğa sevgisi olan ve eleştirel düşünebilen nesillerin yetişebilmesi için gerekli eğitim olanaklarının herkese eşit bir şekilde sunulabilmesi ve tüm bireylerin insanlık onuruna yaraşır bir yaşam sürmeleri için gereken koşulları sağlamaktır.

Son olarak, bu metni imzalarken hapislerde tutsak yatan yüzün üzerinde gazeteci, binlerce siyasetçi, milletvekilleri, Büşra hocamız ve beş yüzden fazla öğrenci arkadaşımızın durumundan endişe duyuyor ve tam da bu korku heyulasını yıkmak için imzamızı atıyoruz.

Saygılarımızla,

NOT: Kampanyamızın içeriği ve amacına paralel olarak imzacılardan kurum ve unvan bilgilerini eksiksiz doldurmalarını rica etmekteyiz.

İMZA İÇİN:

http://www.dilekceonline.com/genc_akademisyenlerden_babakana_yant

özür

2012-02-07T15:01:00.002+02:00

“Çıkarmıycam işte! Rahat bırak beni!”
“Kızım, olur mu benim üstüm başım sana? Yakışıyor mu hiç? Dön bak haline hele, dön. Allah aşkına bak Nursel!”
“Ya of, çekiştirip durmasana anne!”
“Nursel yetiş al şunu elimden! Rezil edecek beni el âleme… Gören görmeyen de muhtacız sanır.”
“Sakin ol abla sen bir. Kız Melek, çul çaput dolu dolabın. Ananın kıyafetlerine mi kaldın?”

***

“Dil yanlışlarını aşamadım ki okumaya geçeyim,” dedi.
Melek’se sayfalardan yelpaze edinerek konuştu:
“Bense her şeyin önce iyi ve güzel yanlarını görmeyi yeğlerim.”

Zeynep Sönmez

denizin bittiği yer

2012-02-07T14:49:00.003+02:00

DENİZİN BİTTİĞİ YER

“Sevgilim,
Sana köfte hazırladım, fırında ızgara yapabilirsin. Yerken pencereye koyduğum sardunyaya bakmayı unutma, arkasındaki okyanusa da. Suların derinlerindeki renkli balıkları, mercanları düşün. Sonra gel beni al.
Öpüyorum, öpüyorum, öpüyorum
Aylin.”

Izgaradan aldığı köftelerin yanına yeşil biberi, domatesi dilimleyerek koydu, bir soda açıp masaya oturdu. Pembe pembe çiçekleri ile sardunyanın keyfi yerindeydi. Demek çöl möl dinlemiyordu. Sardunyanın arkasında ufukta kaybolup giden gri denize baktı. Ne bir tekne, ne bir kuş, Basra Körfezi kıpırtısız, kül rengi uzayıp gidiyordu. Ufuk kızıl bulanıktı. Kum fırtınası geliyor diye düşündü. Yarım saat içinde salonun içini duman gibi ince bir toz bulutu dolduracaktı. Televizyonun ve müzik setinin üstünü iki çarşafla örttü. Saate baktı: üç buçuktu. Kızların okuldan dönmesine daha bir saat vardı. Tam çıkacakken durdu, etrafa bakındı. Sehpanın üstünde duran gazeteyi açıp sardunyanın üstüne şemsiye yaptı.

Kapıdan çıkınca, fırının kapağı açılmış gibi sıcak hava yüzüne çarptı. Direksiyonu yan gözdeki küçük havluyla tuttu, klimayı sonuna kadar açtı. Çevre yolu ilerde çölü solda bırakıp bitiyordu. Toz fırtınası tam orada patladı. Arabanın camına kuru bir çalı yumağı çarptı, bir anda göz gözü görmez oldu. Göbekten dönüp hastanenin bahçesine girdi, arabayı bir duvarın arkasına park etti. Gözlüğünü çıkarıp eliyle yüzünü gözünü korumaya çalışarak içeri koştu. Saçları, kulakları tozla dolmuştu. Dişlerinin arasında gıcır gıcır kum tanecikleri hissetti.

“Selamün aleyküm”
“Va aleykümselam, faddal”

Başı beyaz örtülü hemşire saygıyla geri çekildi ve kapıdan çıktı. Aylin yatakta uzanmış, başucundaki serum şişesinin hortumu koluna büyük bantlarla tutturulmuştu. Gözleri derin bir uykudan uyanmaya çalışıyor gibi yarı kapalı mırıldandı:“Hoşgeldin”.

Elini tuttu, soğuktu:“Nasılsın?”

Gülümsemeye çalıştı:
“Bulantı için verdikleri ilaçlar böyle yapıyor”. Zorlukla konuşuyordu:
“Bu serum on dakikaya kadar bitecek, çıkarız” dedi. “Mari okuldan döndüklerinde kızlarla ilgilenecekti Onlar gelmeden yatmış olsam iyi olacak. Ayşe belli etmiyor ama üzülüyor.”

Elini avuçlarında sıktı:
“Köfteler çok güzel olmuş” dedi.“Sen şimdi denizdeki balıkları, mercanları düşün.”
Kısa bir sessizlik oldu. Aylin gözlerini açarak ağır ağır:
“Biliyor musun” dedi, “ bu ilaçları verdiklerinde koyu bir uykuya dalıyorum… O zaman karşıma derin, karanlık sularda iri ürkütücü bir balık çıkıyor…Simsiyah, biraz ötemde duruyor, solungaçlarını açıp kapıyor,… Bana dokunmuyor ama beni korkutuyor...” Sayıklar gibi konuşuyordu.

“İyi olacaksın hayatım, tabii bu ilaçlar seni çok sarsıyor”.

Aylin yan dönerek doğrulmaya çalıştı:
“O yüzden…”dedi, “uyumamaya çalışıyorum. O uykuyla uyanıklık arasında,… kâh derin bir kuyuya düşer gibi uykuya dalıyor… Kâh kendim mi belli değil… Birinin bilinciyle daha yukarılara çıkmaya… Uyanmaya çabalıyorum. Aşağıda, derin uykuda o pis balık… Yukarıda, uyanıp senin veya çocukların sesini duyduğumda …Renk renk japon balıkları var…”
Gözlerini açamıyordu.
“Elimi tut, hiç bırakma” dedi.

Nefes nefese kalmıştı. Her iki gözünden gelen yaş şakaklarından aşağı süzüldü. Tekrar uykuya dalmıştı.

Yol boyunca da uyanamadı. Eve girdiklerinde, ortadaki sehpanın üzerinde kristal bir toz tabakası ışıldıyordu. Kol kola güçlükle yürüdüler. Aylin yatağın üstüne otururken gözleri kapalı:
“Üşüyorum” dedi.

Onu yatırdı, üstünü örttü. Eğilip öptü. Perdeyi sıkıca kapattıktan sonra sandalyeyi yatağın yanına çekip oturdu. Şimdi derin bir uykudaydı. Dudaklarında, gözünde dolaşan seğirmelere baktı. Elini avuçlarına aldı, parmakları soğuk ve cansızdılar. Dolaptan bir battaniye çıkarıp yorganı takviye etti.

“Kızların gelinlikli hallerini hayal edemiyorum” demişti önceki akşam.
Kemoterapiye yeniden başlamadan önceki gün iş dönüşünde Fahaheel balık pazarına uğramıştı. Aylin’in “Hint Okyanusu’ndaki Akdeniz damak zevkine en uygun balık” dediği zübeydiyi ızgara yapmış, ev yapımı kırmızı şaraptan açmışlardı.
Aylin şaraptan bir yudum almış, dalgın bakarak konuşmayı sürdürmüştü:
“Sanki o sayfalar boş”.
“Ah, yapma…Ben Ayşe’nin nikahında çekilmiş fotoğrafımızı şöyle düşünüyorum: İkimizin de saçları beyaz, sen biraz kilo almışsın sanki”
Kadeh elinde, dudaklarını sıkarak bakmış, gözleri dolmuştu.
“Bu defa yaptığım şarap daha güzel olmuş ama değil mi?”
“Evet, çok güzel. Bu işi ilerlettin. Belki Türkiye’ye dönünce şarapçılık yaparsın”
“Pazarlaması senin işin ama”
“Evet. Tabii, gerçekten ne güzel olurdu.”

Yatak odasının kapısını usulca kapattı. Mari’nin, mutfak masasına bıraktığı notu gördü: Ayşe’yle Elif’i kendi oğluyla sinemaya götürmüş, biraz gecikeceklerini söylüyordu.

Dışarı çıktı, hava hâlâ sıcaktı. Merdiven sahanlıklarında köşelerde kumlar birikmişti. Asfalt yolu geçip deniz kenarına yürüdü. Hava kararmaya başlamıştı. Hiç rüzgar yoktu, denizde dalga da yoktu ama kıyıda sular kumların üstünde kıpır kıpırdı ve büyük dalgalar varmış gibi derin soluklanmalar duyuluyordu: Deniz çekiliyordu.

Kısa bir zaman içinde deniz kıyıdan yüzlerce metre geriye gitti. Denizin dibi, sel sularının çekildiği bir arazi gibi, mil tabakasına saplanmış tek tük kayalar, dal parçaları, teneke kutular ve şekilsiz karaltılarla uzayıp gidiyordu. Alaca karanlıkta beyaz diştaşeleri ile oradan oraya koşuşturan oğlan çocuklarının gürültülü gülüşmelerini duydu. Deniz çekilince, kurdukları tuzak ağlara takılan balıkları topluyorlardı.

Denizden kalan boşluğu, yoğunluğu artan bir karanlık doldurdu. Gece aceleyle her yana aktı. Ay yoktu, irili ufaklı yıldızlar mangaldaki közler gibi kıpırdıyordu.

Önceki gece Aylin’e yalan söylemişti. Aslında Ayşe’nin ve Elif’in gelinlikli hallerini daha önce hiç düşünmemişti. On beş yirmi sene sonra Aylin’le birlikte onlarla aynı mutlu fotoğrafta yer almak…Düşünmeye, hayal etmeye, zihnini toplamaya çalıştı. Elini alnına, ensesine götürdü, gözlüğü ile oynadı. Gözlerini yumdu, tekrar denedi... Şaşırdı: aksayan bir şey vardı, olmuyordu. Biraz kilolu hantallaşmış bedeni, seyrelmiş beyaz saçları ile kendini kuğu gibi beyazlar giymiş kızlarının yanında kolayca hayal edebiliyordu. Ama öteki tarafta Aylin’in yeri fotoğraftan silinmişti sanki. “Ne demek şimdi bu?” dedi kendi kendine. Kötü bir rüya mı görüyordu? Nasıl olabilirdi? Hastalığı ne kadar ciddi olursa olsun, Aylin’in olmadığı bir hayatı daha önce hiç düşünmemişti. Birbirlerine dokunuyor, öpüyor, kokluyor, sevişiyorlardı. Ruh ve bedenlerinin, kimsenin bilemeyeceği sırlarını paylaşıyorlardı. Tüm duyularıyla algıladığı, yokluğunu düşünemediği bir gerçekti o. Oysa şimdi, Aylin’in onun ruhundaki, bilincindeki sarsılmaz varlığına bugüne kadar açıkça karşı çıkamamış, gölge gibi bilinç dışı bir güç sinsice çalışmaya mı başlamıştı? Gerçekten gelecekte Aylin olmayacak mıydı? Bu ne kadar saçma bir şeydi? İnanmalı mıydı buna?... Dudakları titredi, beklemediği bir hıçkırıkla gözlerinden yaşlar boşandı.

Omuzları çöktü, ayaklarını sürüyerek denizin çekildiği yere yürüdü. Kum hızla kuruyordu. Yarı ıslak zemine oturdu, gözlüklerini çıkardı. Miyop gözlerinde tüm keskin çizgiler kayboldu. Şimdi yıldızlar gözlerinin hizasına kadar inmişti. Hiç tanımadığı ama yabancılık da çekmediği bir gezegendeymiş gibi hissetti. Denizin dibinde, yıldızların arasındaydı; uzaktan uzağa kulaklarında mitolojik bir canavarın derin soluklanmalarını, büyük patlamadan beri evrenin boşluklarında dolaşıp duran sesleri duydu. Varoluşun, yokoluşun şiirli, görkemli ve kararlı şiddetini, sıcakta üşüten nefesini hissetti, ürperdi. Yıldırımlar yağarken, ormanlar yanarken yerlere kapanıp ilahlara yakaran ilkel insanları gördü. Yağmur altında sırılsıklam, onlarla birlikte yattı kalktı. Yıldızlara baktı. Evrendeki yalnızlığın hüznünü, çaresizliğin düzelticiliğini duyumsadı.

Ahmet Murat Gümrükçüoğlu

pArşömen’in notu: Öykü daha önce Notos’un (Aralık 2007-Ocak 2008) sayısında yayımlanmıştır.

kokusuz melisa, papatya, kan

2012-02-01T20:00:00.005+02:00

KOKUSUZ MELİSA, PAPATYA, KAN

Babam eve yüzlerce insanın kokusuyla gelirdi. Gelir gelmez tuvaletin içindeki çeşmeye takılan duşla yıkanırdı. Sonra ders çalıştığım odaya girer beni kucaklar, işte, derdi, işte günün en güzel kısmı. Burnunu boynuma dayayıp uzun uzun iç çekerdi. Kendimi bildim bileli, o emekli olup annemle buradan, birlikte yaşadığımız şehirden gidene dek, işten döndüğü her gün beni kucakladı.

Onları küçük bahçeli evlerinde günlerini mutluluğun resmi gibi tükettikleri o kıyı kasabasından, yaşadığım kente çağırdığımda da babamın okul günlerimde odama girdiği gibi sessizce evime gelip beni kucaklayacağını, kokumu içine çekeceğini düşlemiştim. Sonra da yanımda çekingen duran sevgilimi bağırlarına basıp kendi kızları gibi seveceklerdi. Öyle olmadı. Vicdan azabı çeken bir suçlu gibi geçti kapımdan. O gün bugündür, evime girer girmez oturduğu kanepeden kalkamadı bir daha. Sevgilim acıya dayanamadı, çekti gitti.

İşten yeni geldim. Yatağından bana, ne düşünüyorsun, diye sorar gibi bakıyor. Eve döndüğümde elimi alnına koyup, nasılsın babacım, demekle yetiniyorum yanıt alamayacağımı bile bile. Bir türlü öpemiyorum onu. Eski günlerdeki gibi yüz insan… Daha da ağır kokuyor sanki. Ağlayabilse hiç durmayacak. İçi kapkara… yağmurlu havaların gökyüzü… bulutlar koyu gri… bir o yana bir bu… yerinde duramıyor yağmur bulutları… kabarıyor. Fırtına… Yeryüzü toz toprak içinde. Yüzümüz gözümüz doluyor. Ölene dek ağlamayacak, biliyorum. Ağlasa, toz toprak basılacak, acımız azalacak. O günden beri tek göz yaşı yok. Kaskatı. Ben daha iyiyim. Günlerce, ağlarken kafamı duvarlara vurdum.

Yalnız ilk gün, yoğun bakımın önünde haber beklerken konuştu. Anlattı. Umut, anlamlı kılıyordu yaşamayı, yaşama ilişkin her şeyi. Taa ki, içeriden gözlerinin altı çökmüş, dudaklarının kenarındaki çizgiler aşağı doğru uzamış bir doktor bize doğru yürüyünceye kadar. Hiç susmadı hep anlattı.

Sabahları erkenden gözlerini açar uzun uzun birbirlerine sarılırlarmış. Orda çok arkadaş edinmişler. Akşamları toplanıp mangalda balık yapıp rakı içerlermiş. Annem hala yirmi yaşındaki kadar güzel, yirmi yaşındaki kadar güleç, mutlu… Hiç acı görmemişler ki… Ben de onlara hep sevinç, hep yaşam kaynağı olmuşum. Doğduğum günden bu yana… Oysaki ne mutsuzluklarım olmuştu. Belediye otobüslerinde şoförlük yapıyor babam. Her yerde bu soru sorulur babanız ne iş yapıyor belediyede şoför. Bazısı sessiz kalır bazısı sorar çöp arabalarında mı hayır belediye herkesin babası müsteşar herkesinki genel müdür dışalımcı dışsatımcı neden her yerde bu soru ne iş benimki şoför çabuk atlattım gene de kendim gibi olanları bulmayı onlarla bir arada olmayı öğrendim aştım onlara sevinç kaynağı doğru mutsuzluklarım içinden bildim sıyrılmayı onlar da bildiler emekli paralarıyla deniz kenarında ev iki göz oda bahçesi de var daha ne istesinler bahçelerde gül mine karagöz girgineler yetişir annem o yaşta akşamdan kalmaysa sabahları bir gül koyarmış yastığına gül kokusuyla uyanır gül gibi gülermiş ona elli yaşında olduğuna bakmayayım çok taze bahar güller gibi açılır sabahları geceleri çok sevdim onu oğlum çok sevdik seni hep beni anar anlatırmış işveli neşeli anaç kimselere benzemezdi benim annem herkeslere benzerdi babam belediyede şoför bambaşka annem mahalleli ne derse dersin umursamamış otobüste tanışmışlar inen binen binlerce kişiden ilkmiş ona ay gibi gülümseyip insan gibi selam veren bir annem öyle tanışmışlar o gün otobüsten inince babam demiş hanımım artık paramız çok oğlumuz büyük adam taksiye binelim iki dakkada evdeyiz yok demiş annem ayak diremiş kader çekmiş ecel çekmiş nereden bilecek bilse biner mi binerler mi nasıl olur aklı almıyor yirmi yıl bu işi yaptım ben aynalardan görürsün ineni bineni basamakta adam var mı yok mu bile bile yaptı orospunun çocuğu elinden almasalar oracıkta kuş gibi koparıverecekti boynunu reçel çantası varmış elinden bırakmamış çok severdim çilek reçelini beş kavanoz çilek reçeli sevgilime gelecekte karım olacakmış ya gösterecekmiş hünerlerini anlatacakmış beni nasıl el bebek gül bebek büyüttüğünü reçel çantasının sapına yapışmış sıkı sıkı zor açmışlar avcunu başka kadındı annem reçel yaparken Babalar ve Oğulları okurdu on dört yaşımdayken bana da oku derdi birlikte ağladık Bazarov’a benim annem başkaydı kimse sormazdı annemi herkes ne iş yapıyor baban belediyede şoför oğlum oğlum yıllarca yaptım ben bu işi kimseyi incitmedim şuncacık bu adam yere batasıca ne istedi bizden ne heyecanlıydık bilsen taksiye binelim dedim hayır olmaz dedi para gerek bize benden para alamazmış durmadan belediye otobüsü evin tam önünde duruyormuş babam ne çabuk unutmuş belediyeden ekmek kazandığı yılları doğrusu bu ya oğlum kolay iş değildi emekli olduğum gün bir daha binmeyeyim şu merete dedim anneme dinletememiş babam illa para verdirtmeyecek taksiye ben ona atla gel ben veririm parasını sizi karşılayınca dediydim kader çekti o güzelim küçük bahçeli ev akşamları balık rakı ara ara deniz kıyısında yürüyüş yazları her gün dalgasız deniz sıcak kumlara basa basa koşup kendini serin sulara bırakıvermek bırakılır da kadere gidilir mi akıllı kadındı benim annem kanmazdı kimselere annem benzemezdi kimselere kadere nasıl kandı şimdi yener onu doktor şu kapıdan çıkar kurtuldu daha uzun yıllar yaşar hiçbir şeyi kalmaz bir haftaya der mi bilmiyorum babam beni arayınca konuşamıyordu yalnız çabuk gel dedi geldiğimde eli ayağı tutmaz yatıyordu sedyede beni görünce sarıldı sapsarıydı organsız bir gövde iskelet gibi sallanıyordu sarsılıyordu sarılırken anlatamadı ne olduğunu bölük pörçük yarım yamalak cümleler şimdi bir gün bir yıl on yıl yirmi yıl hepsi birbirine karıştı anlatırken yalnız şöyle dedi kafası tekerin altında saçlarını bir gün papatya bir gün melisa suyuyla yıkadığı saçları kıpkırmızıymış kandan yüzü onunki değilmiş artık onca yıllık karısı değil bambaşka bir bedenmiş babam önden inmiş arkasını dönüp sevgilisinin annemin kimselere benzemezin elini Bazarov’un annesine üzülürdü en çok elini tutacakmış ki havada kalmış orospu çocuğu aynalara bakmamış baktıysa da kana susamış basmış gaza tutamamış tutamamış gaza basılırken sağ ayağı yerdeymiş babamın sağ kolu havadayken annem otobüsün kocaman arka tekerinin altında

Bir daha hiç konuşmadı babam, ben işten gelinceye dek gökyüzüne baksın diye camın önüne çektiğim sedirden hiç kalkmadı, yüzlerce insan kokusu üstünden silinene dek.

O akşam eve varıp anahtarı sıkıntıyla sağa çevirince içeriden, çok hafif olabilecek yaşamımı ağır bir karabasana çeviren kokunun gelmediğini ayrımsadım. Yüreğimin atışı hızlandı. İnsan karabasanlarını bile kaybetmekten korkuyor. Karanlık koridordan geçtim, salonun kapısını açtım. Babam uyuyordu. Birkaç lokma atıştırayım dedim, canım hiç çekmedi. Tekrar salona geçtim, fısıltıyla, baba, diye seslendim. Karşılık gelmedi. Neyse, rahatsız etmeyeyim dedim. Koltukta uyuyakalmışım. Uyandığımda sabah ezanları okunuyordu. Her sabah ezanında gözlerini açmış, bir şeyler mırıldanır olurdu babam, dudakları oynardı. Baktım, ses yok, yaklaştım omzunu tutup sarstım. Oralı olmadı. Anladım.

MELİKE UZUN

hüsnü arkan-şiirler

2012-01-17T20:14:00.002+02:00

1982 BUCA

Necati, bize de bekleriz, gel

Kış kıyamet deme, gel

İlmiğini çöz de gel

Arkanda sakladığın ellerini de getir

Devlete parmak atalım.

MAVİ

Bu gökyüzü inadına böyle duruyor mavi

Bulutlar tutunmak için gidenlerin ervahına

Kalın lan, burda kalın; görün kepazeliği

Kum gibi kumaş gibi, patır patır rüzgârda

Bu evler var ya bu evler, yıkılsın bu evler

Başka insanlar gelsin, hak eden zenciler, Kürtler

Bu dağlar çıkmak için soytarılara karşı

Bu âlemin sebebi var; isyan.

OMURGA

Kokarca yolcu olmuş, han sahibi iş bıraksın

Tövbe etse tecimkârlığa

Ben tacirden korkarım

Kemiksiz yazarım diye

Hemi de bildiğimi herkes bilirken

Ben kalemden korkarım

Vicdan varsıl harcı değil

Ben kendimden korkarım.

Hüsnü Arkan

yıl sonu muhasebesi ya da z raporu

2011-12-31T22:19:00.003+02:00

foto: patikızı

2010 ve 2011 kendimle çok karşılaştığım, kendimi çok deştiğim, kendimle çok uğraştığım ve belki de hayatımda kendimi en fazla yargıladığım/suçlu bulduğum dönem oldu. Pişmanlık kelimesini yaşadım. Anlamını öğrendim, cümle içinde kullandım. (Uygulamalı öğrenim.)

Aşık oldum. Çok. Hiç belki. Kısa süreli oldu hep çünkü aşkın kısa süren, olup biten, içine düşülen ama çok geçmeden çıkılan (belki de çıkılması gereken) bir şey olduğunu iyice anladım. Ama yine de akıllanmadım. “Bakmak aşktır” diyen şaire inandım. Baktım. Bana baksın istediklerim oldu. Oldu olmadı. (Geçti [mi]?)

Çok sıkıldım. Çok çelişkiler gördüm ve yaşadım ama yaşamın çelişkisiz olmayacağını daha bi anlar gibi oldum. Hiç olmak istemediğim yerlerde bulundum, yapmak istemediğim şeyleri yaptım çeşitli ekonomik ve toplumsal “gerekçelerle”, hiç muhatap olmak istemediğim insanlarla konuştum, gülüştüm. (N’abalım!)

Güzel insanlarla tanıştım, dostlarımla vakit geçirdim, yazıştım onlarla, konuştum. (Ne güzel.)

İyi kitaplar okudum, güzel kitaplar okudum. Kötü kitaplar gördüm (Kötü kitap vardır.)

İsa’nın çarmıhta babasının onu kurtarmasını beklediği gibi (bekledi mi ki?) bekledim. Bekledim de gelmedi. Dediler ki; en beklemediğin anda gelir o. Bekledim yine de, dayanamadım. Beklemiyormuş gibi yapmayı öğrenemediğimi fark ettim. Dediler ki; en beklemediğin anda gelir o. Klişelere, genellemelere inanmam ben, dedim. (İnandım bazen, n’abayım!)

Dünya ne kadar boktan bir yer olduğunu çeşitli şekillerde kanıtlamaya devam etti. Saçmalıkla, absürtle, anlamsızlıkla ilgili düşündüm yine. Edebiyatla ilgili düşündüm. Bazı şeyler çok garip geldi. (Bu da normal.)

Sağlık sorunları yaşadım, iki kere taşınmak zorunda kaldım, madden kaybettim, yalnız kaldım. Hatayı kendimde buldum çoğunlukla ama bazen herkesin suçlu olduğunu kavradım. (Suçtan arınmışlık yoktur!)

2012 şöyle geçsin isterim: Çok içtiğim gecelerin ertesindeki gibi ellerim şişsin, ve (virgülden sonra ve, evet!) yaşama isteği tatlı tatlı baskın gelsin ve o birçok şeyi anlamışlık, sindirmişlik, hafif alaycı bilgelik hali sürekli olsun! (Olabildiği kadarına razıyız. Ne ka anlarsak o ka iyi bea!)

Ayrıca not: Kim uyduruyor bu tarihleri, hangi 2012? Binlerce yıl oldu dünyada insan olalı beri. Hem dünya bu kadar boktan bir yerse, nasıl yani?.. Hani Cemal Süreyya (ben “y”sini geri verdim) diyor ya: Tanrım yoksa çocukluk günlerinizde mi?.. Söylemek bana düşmez (zaten düşmez düşmez deyip böyle konuştukça kendime uzaktan bakıyorum, bir inançsızdan ziyade tanrısına küskün, kırgın ya da gizli bir inançlı gibi göründüğümü fark ediyorum. Garip.) ama “güzellik”le ve “güzel”le bir sıkıntı olduğu kadar tanrıyla ya da tanrıda da bir sıkıntı var. Şimdi bu takvim, Yetim İsa’nın doğumuyla başladı değil mi? (İsa Abi tam 0’da değil birkaç yıl önce doğmuştur ama hadi öyle diyelim.) İsa babasına yalvararak öldü. İnsanlık olarak biz babasızız yani. Yeni bir tanrı mı lazım acaba insanlığa? Bilmem ben. (Gerçekten bilmem!)

Son not, valla son not: “Yıl” biterken, şugar bi kıpırtı mısın sen? Güzel bir endişe misin? Anlatırım sana, istersen sana anlatırım her şeyi. Bakarak sana. Sen şimdi böyle şugar bir tedirginlik misin? (Yaşadıkça göreceğiz: kamyon arkası sözü.)

a. hamdi erkan.

Mavi Kapısı

2011-12-28T19:04:00.007+02:00

Tüm maviliklere…

İnsan, başka bir insanı mavi diye yakar mı? Öldürür mü? İşkence eder mi? Saldırır mı üstüne? Ellerini keser mi? Mavi utanır da bundan, insan utanmaz mı? İnsan ne yapar maviyi öldürdüğünde? Mavi utanır da bundan, insan niye utanmaz?

Dilsizdere Çıkmazı, 129/A. Hiç mektup, yılbaşı kartı, pusula, kargo ne bileyim almadım işte hiçbirini bunların. Hiç. Almış olsaydım adresim buydu. Bunu yazacaktım. Sana mesela mektup yazsaydım, sen de bana cevap yazsaydın, bu adrese yazacaktın. Ama gerek yoktu ki mektuplaşmamıza. Ben senin çocukluğunu bilirim. Mahallede koşturup dururdun. Sen de maviydin, ben de. Büyüdük işte aşık olduk. Nedir ki aşk? Ben sana bakmak istedim. Sen bana bak istedim. Yani aşk dedikleri bundan başka ne olabilirdi! Ben senin içine akmak istedim. Yok yok, öyle yanlış anlama. Bildiğin akayım, sıvı olup boğazından geçeyim dedim. İçine oturayım, kalayım orda. Olmaz mıydı sanki? Olacaktı da. Olmadı. Bazı insanlar maviye düşman mıdır, nedir? Çözemedim ki. Tanrı bile çözememiş dört kitapta, ben nasıl çözeyim! İsa olsa bilirdi ama yok. İsa da maviliklere gitti, biliyorum.

Mavi en çok neden utanmıştır ama biliyor musun? Bizim kapımıza işaret olduğu için. Elinde olsa maviliğinden geçerdi bile. Biz senle, öyle durmuş, korkudan mavinin giremediği gözlerimizle bakarken birbirimize. Bilmem, belki de biz o an ölmüştük, üstümüze mavi bir örtü örtmüşlerdi. Biz örtüye binmiş, gitmiştik belki de. Çünkü ben ondan sonra görmedim hiçbir şey. Kırmızıyı mavi diye gördüm.

Fotoğraf: Olgu Pınar.

Metin/Anlatı: Onur Çalı.

EFLATUN ÇİÇEK YA DA BİR YENİ BURJUVANIN BİR VAPURA SEVDASIDIR

2011-12-27T23:45:00.001+02:00

Ben acayip inceldim Gülcemal; eskisi gibi değilim

Artık terlik de giyerim ayak yoluna

Çocuklara düdük bile alırım eve dönerken

Nasıl da iyileşmişim; ne artı değer ne kan

Bir düşün! Kendimi düzmüşüm, pişman da olmamışım

Gülcemal, bilesin ki geçmişim kalmadı benim

Zaten yoktu, o adamlar asılırken ben konuştum sanıyorlar; kalmadı

Günahlarımı bir tespihe dizdim şimdi, eskilerim düzeldiler,

Halbuki beyazmışım, ne kadar konuşmuşum ve ne kadar çılgın

Her gün bir bir sayıyorum; şurası Kâbe, bir adım ötesi cennet

Gülcemal, denizlere açılalım mı?

Şöyle küçük denizlere, el kadar, yüreğim kadar

Sen beni al götür, yetim yelken, piç pruva

Bir tayfa şöyle desin: Ulan Mithat Paşa’yı biz boğmadık mı?

Biz de şöyle diyelim: Unutmak bizim işimiz

Sakin ol ey denizci

Ne efsunkâr imiş hayat; temiz geleceğimiz şerbet camları gibi

Öyle yudum yudum siluetler içiyorsun

İşçileri ne güzel nafia ordusunun

Bak ben orduya karşıyım; ama ne güzel

Güzelleri ne güzel finans kızlarının; elimlen tutmuşum gibi hayatlarını

Bir yerden çekiyorsun, hizaya geliyorlar sevilmek için

Ah, eski bir akşama götür beni Gülcemal, Mohaç ufkuna varalım

Orda yeşil paralar, nevniyaz delikanlılar

Efendiler, tövbekârlar ve geceyi gündüz ananlar

Tek korkum bir küçük eflatun çiçek

İnanmayanlar.

Hüsnü Arkan.

ÇIKILACAK KIZ

2011-12-13T21:29:00.004+02:00

Okuyan bir kızla çık. Parasını kıyafet yerine kitaplara yatıran bir kızla çık. Kitapları yüzünden dolabına sığamaz o. Okuyacağı kitapların listesini yapan, 12 yaşından beri kütüphane kartı olan bir kızla çık.

Okuyan bir kız bul. Okuyan bir kız olduğunu çantasında her zaman okumakta olduğu bir kitabı olmasından anlayabilirsin.[1] Kitapçıda, sevgiyle raflara bakan ve aradığı kitabı bulduğunda sessizce çığlık atandır o. Sahafta, eski bir kitabın sayfalarını koklayan fıstığı gördün? İşte o okurdur. Hele sayfalar sararmışsa kesinlikle dayanamazlar.

Kahvecide[2] beklerken okuyan kızdır o. Fincanını dikizlersen, sütsüz kremasının yüzdüğünü görürsün çünkü o çoktan dalmıştır kitaba. Yazarın yarattığı dünyada kaybolmuştur. Sen de bir sandalye çek yanına. Sana ters ters bakabilir çünkü okuyan kızların çoğu rahatsız edilmek istemezler. Ona kitabı sevip sevmediğini sor.

Ona yeni bir kahve al.[3] Murakami hakkında ne düşündüğünü söyle.[4] Kardeşliğin[5] ilk bölümünü bitirip bitiremediğini öğren. Joyce’un Ulysses’ini anladığını söylüyorsa entelektüel görünmeye çalışıyor demektir. Alice’i seviyor mu yoksa Alice mi olmak istiyor, bunu sor.

Okuyan bir kızla çıkmak kolaydır. Doğum gününde, yılbaşında ve yıldönümlerinde[6] ona kitap alabilirsin. Ona sözcükler hediye et, şiirlerden şarkılardan hediye sözcükler. Ona Neruda, Pound, Sexton, Cummings hediye et.[7] Kelimelerin aşk olduğuna inandığınızı bilsin. Gerçekle kitaplardaki gerçeği ayırt edebilir ama yine de yaşamını biraz da olsa, en sevdiği kitaptakine benzetmeye çalışacaktır. Bunda senin suçun yok.

Bir biçimde, bunu deneyecektir. Ona yalan söyle. Sözdiziminden anlıyorsa, yalan söyleme ihtiyacını anlayacaktır. Sözcüklerin ardında başka şeyler var:[8] niyet, değer, ayrıntılar, diyalog. Dünyanın sonu olmayacaktır.

Onu bırakın. Çünkü okuyan bir kız çöküşlerin her zaman zirveyle biteceğini bilir. Çünkü her şeyin bir sonu olduğunu bilir. Hikayenin devamını her zaman yazabilirsin. Tekrar tekrar başlayabilir ve hala kahraman olarak kalabilirsin. Bu hayatta bir iki kötü adama yer vardır.

Olmadığın her şey için neden korkasın ki? Okuyan kızlar bilirler ki tıpkı karakterler gibi insanlar da gelişebilirler. Twilight serisi istisnadır.

Eğer okuyan bir kız bulursan, yanından ayırma/ayrılma. Gecenin bir yarısında, kitabı göğsüne yaslamış ağlarken bulabilirsin onu, bu durumda ona çay yap ve sarıl. Onu birkaç saatliğine kaybedebilirsin ancak her zaman sana dönecektir. Kitaptaki karakterler gerçekmiş gibi konuşacaktır, çünkü bir anlık da olsa, gerçektirler.

Ona bir sıcak hava balonunda ya da bir rock konserinde evlenme teklif et. Ya da bir dahaki hastalığında gelişigüzel bir şekilde. Skype üzerinden teklif et.[9]

O kadar sıkı gülümseyeceksin ki neden hala kalbinin infilak etmemiş ve göğsünün kan içinde kalmamış olduğunu merak edeceksin. Yaşam öykünüzü yazacaksınız, garip isimli ve garip beğenileri olan çocuklarınız olacak. Çocuklarınıza Şapkalı Kediyi ve Aslan’ı aynı gün izletebilir.[10] Yaşlılığınızın kışında birlikte yürüyeceksiniz ve sen botlarındaki karı temizlerken, o mırıldanarak Keats okuyacak ezberinden.

Okuyan bir kızla çık çünkü bunu hak ediyorsun. Hayal edilebilen en renkli hayatı sana verebilecek bir kıza layıksın. Eğer ona sadece monotonluk, kayıp saatler ve yarım yamalak öneriler verebileceksen, yalnız kalman daha hayırlı. Eğer dünyayı ve onun ardındaki dünyaları istiyorsan, okuyan bir kızla çık.

Ya da iyisi mi, yazan bir kızla çık sen.

Rosemarie Urquico

Türkçeleştiren ve notlar ekleyen: Onur Çalı

Meraklısına son not: Metne olabildiğince sadık kalabilmek için "kız" kullandık. Yoksa kız çocuğu kastedilmediğine göre, "kadın" kullanırdık. Böyle bir "kız" kullanımının sakıncalı olduğunun farkındayız.

Okuyan kadın fotoğrafları için bakınız: http://womenreading.tumblr.com

[1] Ç.N.: Hatta Tolstoy’un tuğla gibi kitapları bile çıkabilir çantadan; tecrübeyle sabittir!

[2] Ç.N.: Kesinlikle Starbucks değil bu kahveci, olmamalı. Starfucks, uh!

[3] Ç.N.: Bu mizansen barda geçeydi ya! Meyhane, kafe-bar da olur yani, daha güzel olur hatta!

[4] Ç.N.: Murakami yerine İlhan Berk, Barış Bıçakçı, Saramago, Cemil Kavukçu, …. ….. gibi isimler koyabilirsin. Hatta şaşırtmaca için Orhan Pamuk’tan bahsedilebilir (ya da Elif Şafak’tan)! Yanlış anlaşılmasın, bu son iki yazar hakkında köktenci/ulusalcı saplantıları olup olmadığı çok önemli bir ipucu olacaktır!

[5] Gerçekten Ç.N.: Kastettiği Tolkien’in meşhur Yüzük Kardeşliği kitabı olmalı. Üçlemenin ilki yani!

[6] Ç.N.: Ay dönümü kutlama gibi gariplikler de olmuyor değil. Ama okuyan insanların bu kadar saçmalamayacağı kuvvetle umut edilmeli!

[7] Ç.N.: İlhan Berk, Akif Kurtuluş, Halim Yazıcı, Berfe vb. hediye et dememe gerek yok artık, değil mi!

[8] Ç.N.: “Kan var bütün kelimelerin altında.” (C.Süreya) ya da H.Ergülen’in dediği gibi bok var!

[9] Ç.N.: Facebook, twitter da caizdir.

[10] Ç.N.: “She will introduce your children to the Cat in the Hat and Aslan, maybe in the same day.”

2011-12-12T02:31:00.001+02:00

İşte bir kere daha seninleyiz bir yerde daha senin de canın sıkılıyor benim de ne çok ortak noktamız var allam allam sen dur bi şeye de karışma yahu dur bi dur neyse gelelim seninle olan şeyimize biliyor musun biliyorsun bu dünyada anlamsızlık sıkıntı dışında bi bok yok olması da gerekmiyor zaten dürüstlük samimiyet filan da olması gerekmiyor vicdan filan vicdan diye bi film vardı filmler para kazanmak için mi yapılır sence neyse bu başka bi konu dağılmayalım hem şimdi yumuşak genin gereksizliğinden dildeki en az çaba yasasından bahsedecek değiliz bağırıyorum bağırıyorum kimse duymuyor biliyor musun duyan da götünden anlıyor bu dünyada insana en çok humor lazım yani alay incesinden ama ince alay ironi bunlar insana nefes aldırabilir ya da para öyle ya bu çağın tanrısı para var mı itiraz eden yok aferin ne diyorduk bu dünyada porno diye bişey var mesela garip sonra bu pornoyu savunmak durumunda kalmak daha da garip insan nelerin içine düşüyor yahu çok saçma ama ya hani bu saçmalık karşısında gülmek ağlamak zırlamak tepinmek ölmek bile kar etmiyor o kadar saçma yani neyse ne diyorduk bu dünyada porno var bu dünyada banka var bu dünyada devlet var daha ne olsun neyse ne diyorduk samimiyet filan arama ahlak mı o sadece dışımızda mesela tek eşlilik yalanına inandın mı tamamdır aşk mitini de yut hafiften ohh rahatsın bu arada okula git askere git evlen kuşak tak bakir ol yoksa ölürsün bu arada tabi keraneye git bu dünyada devletler fuhuş yapabilir kumar oynayabilir insan öldürebilir bu hakları kim verdi onlara biz iyi o zaman sorun yok devam edelim ha ne diyorduk evet demişsin bu dünyada yaşamak can sıkıcı bir şey demişsin şimdi ordan şairlere geçelim en çok onlara saldırasım var yüceltilen herşeye saldırmak lazım hangi birinden başlasan değmez şairler hiçbişeye değmez neyse ne diyorduk evlendin mi şimdi ev al borçlan tabi canım kendi evinde otur her insanın kendi mezarı olmalı sonra çocuk yap bak yaşın geçer yapamazsın yalnız ölürsün ne demiş şair tören provaları provası mı kaldı pruva neydi neyse ne diyorduk çocuğu yaptın mı aferin sonra onu okula filan gönder okut adam et adam et ha biranın bile adam gibi olanından iç aferin ya da içme içme sen daha iyi sen git oturduğun yerden dünyayı kurtar neyse ne diyorduk sonra işte hala ölmediysen devam et bankalara filan çalış bu arada tek eşliliğin ve mülkiyete dayalı kutsal ailenin kıymetini bil saygı duy bunun dışındaki tüm başka biçimleri kötüle bunu yapmalısın ibrahim ishakı mı kesti ismaili mi ulen oğlum ikisi de aynı ya ama değil işte isa büyük adam ben onu bilirim günümüzde kim yürüyebilir sular üstünde jet ski olsan bile petrol lazım filan dünya yok olsana sen artık vaktin gelmedi mi neyse ne diyorduk işte böyle devam et kutsallığa inan öğretmenlik kutsaldır mesela bak burda neremle gülsem bilemedim ama bazı çeviriler kutsaldır bunu biliyor muydun bence biliyorsun ama tercümanlar mütercimler çevirmenler her ne haltsa işte onlar kutsal değildir yüz kere çevirisine yardımcı olduğun adam yüzüncü de anca sorar adını bu dünyada yabancılaşmak iyi bişiydir bak bunu bilememiş o şair şair ne ki yahu insan kendine şair demeye utanır bi defa ama titrler önemlidir bak onlarsız ne yapardık nasıl tanırdık birbirimizi bu karanlıkta karanlıkta karanlıkta karanlıkta birşeyler var ama ne işte göremeyiz karanlığa ışık lazım ha ha hahaha bir de ışık içinde yatsın diyenler var neden nur bi yere mi kaçtı ki ışık içinde yatıyor ben bi sözlük hazırladım böyle dandirik sosyo demokratlar için değil harbici inançsızlar için mesela biri öldüğünde allah peygamber anmadan nasıl taziyede bulunacaksınız toprağı bol olsun evet bunu buldum çünkü toprağın dinle ilgisi yok toprağı bol olsun biran önce böcekler kurtlar yesin ki beden yok olsun ruh zaten yok olsa böyle mi olurdu yaşarken ama işte bi çocuk doğdu diyelim ona ne diycez allah analı babalı büyütsün mü ya babası yoksa babası kötüyse belki annesi kötüyse ya ikisi de kötüyse belki çocuk için anasız babasız büyümek daha iyi olacak nerden bilicez ama işte ne diycez önerisi olan var mı törenleri sevmem böyle saçmalık hayatta bile yok törenleri sevmem ama seviyor eğleniyor muş muş gibi yapmak zorundayım değil mi neyse ne diyorduk sen nerdesin yahu ben seninle konuşsam ne olurdu sanki dünya aynı dünya işte bildiğin gibi biraz sıkıntı biraz keder biraz ondan biraz bundan seninle konuşsak anlamak ne kadar zor değil mi anlam yok ki anlamak olsun olsun yine de konuşmak lazım yoksa deli derler çok konuşunca da başka bişey derler edebiyat var ya çok saçma bir şeydir bunun farkında olduğunun farkındayım ama hele şiir ha haha güldürme beni dünyada şiirden salakça olan pek az şey vardır bak bu cümle çeviri türkçesi gibi oldu ama zaten çevirmenler makinedir hem şimdi internet var herşeyi hallediyor orada çeviri programları var oh ne güzel ben zaten çevirmen değil zeytin olmak istiyorum evet evet bildiğin zeytin olmak istiyorum ağaç da olur tane de suyumu çıkarsınlar amk nedir yani küfür bile edemiyorum ben eril olmasın diye ama porno var insanlar bu dünyada porno var sonra efendim bu dünyada neden tecavüz var e var çünkü sen varsın neyse ne diyorduk bişey demiyorum artık susuyorum hadi hep beraber susalım dünya daha yok olmuyor musun sen bak bidahaki gelişimde yok olmazsan fena yaparım hadi eyvallah!

Ha unutmuşum not mu yazacaktım bi de nedir not e sen bunu yazdın zaten not nedir ekleseydin yazıya madem götlek derler adama kadına da hemen orospu derler ohh neyse ne diyorduk senin öfken kadar güzel bi öfke görmedim yaşamadım ben hayatta senin sevincini yaşayışın hele neyse ne diyorduk senin o güzel öfken senden bile güzeldi bu.

oşh

kasiyer

2011-11-26T22:52:00.005+02:00

Size bir hikaye anlatacağım, evet. Sadece dinleyin..

Bir adam varmış. Canı çok sıkılıyormuş. Ama çok sıkılıyormuş. Canınızın çok sıkıldığı bir anı düşünün; işte onun yüz bin katı kadar sıkılıyormuş canı. Nedeni hem varmış hem de yokmuş bu sıkıntının. "Ben sıkıntıyım" diyen şairi anlıyormuş. Neyse. Adam yalnızmış. Tek. Arada, -aşk mefhumunu ne kadar deşerse deşsin- aşık olduğu da oluyormuş. Özellikle kasiyerlere aşık oluyormuş. Aşık olduğu bütün insanlar kasiyer değilmiş ama kasiyerlere aşık oluyormuş, hele son zamanlarda. Neyse efendim. Evinin yakınındaki bir markette çalışan bir kasiyer kadına aşık olmuş. Tahmin edebileceğiniz üzere, sürekli markete uğruyormuş. İş çıkışları, eve markete uğramadan gitmiyormuş. Bu yüzden kredi kartı ekstresi kabarmış. Mahallenin bakkalları ona gıcık olmaya başlamış; elinde sürekli market poşetleriyle gördükçe onu, dişlerinin arasından tıslaya tıslaya küfür etmişler ona. Olsun. Etsinler. Peki markete uğrayıp da n'oluyormuş ki sanki. Hiç gibi bir şey. İşte kısacık bir bakışma, yarım bir gülümseme, vs. Ama bir gün..

O gün de yine iş çıkışı markete uğradığında biraz daha farklı bir şey olmuş. Kasiyer kadın fişle birlikte bir kağıt sıkıştırmış canı çok sıkılan adamın eline. Dışarı çıktığında hemen baktığı kağıtta ne görsün! Kadın telefon numarasını yazmış. Hımm. Peki adamımız ne yapmış? Kağıdı yırtıp atmış. Çünkü aşka inanmıyormuş. Cinsellik de tek başına gerçekleştirilen bir eylemmiş aslında. Yani; hiç. Yani aşk, vs. her şey bitermiş; sıkıntı baki kalırmış.

Her hikayenin bir kıssası olur. Onu da söyleyelim, tam olsun.

Kıssadan hisse: Aşık olmayın. Kasiyerlere hele, hiç olmayın!

Öykü H. Erkan

İdrak Gemisi

2011-11-23T22:45:00.001+02:00

“Ne mümkün zulmile bîdad ile imha-i hürriyet

Çalış idraki kaldır muktedirsen ademiyetten.”

N. Kemal

Beni oyalamayın artık Böcekbaşı Bey ve diğer efendileri limanın

Yelkenler yıkandı, yarın bir başka hayalde çırpınacak bayraklarım

Doğrudur, aynadan şöyle bir geçti sırra kadem basmak üzre inandıkları

Herkesi kendine gömdü mercekli bir alaybozanla tarayaraktan katil

Aslını görmüşlüğüm yok, kimsenin aslını görmüşlüğü yok

Eşgali masaya kazıdığım gibidir.

Aydınlık bugün de hortlayınca pencerede ki artık gerçek değildi gördüklerimiz,

Kalkıp buraya geldik, limanın eski çeşmesinde yüz yıkamaya

O kadını vurdu gitti, bir yalan denizine şıpır şıpır gül yansır gibi kan

Bizler olagelmişin gündüzleme çocuklarıyız Böcekbaşı Bey

Gidiyoruz, gidecekler, içimizde delik deşik bu cevher de pörsüyüp gider

Sonrasını bilmem artık buralar neye benzer

Ben bir tayfa gördüm dün, bağırıyordu;

“İdrak gemisi kalkıyor, yolcu kalmasın efendiler.”

Hüsnü Arkan.

kederli bir ironi: sinek ısırıklarının müellifi!

2011-11-04T14:10:00.003+02:00

“Ben, hiç olmasam keman olurdum!”
Barış Bıçakçı’nın bir şiirinden…

Henüz hiç söyleşi yapmamış olsa da, kendisinden “ilk kez mülakat veren, fotoğraf çektiren, “usul usul edebiyat” yaptığı söylenen ama muhtemelen en büyük numarası ortalıkta görünmemek olan bir yazar…” olarak bahsedebilecek denli ince bir ironiye sahip olan bir müellifin yayımlanan son romanını birkaç cümleyle özetleme gayreti, “spoiler” vermek olmayacaktır. Çünkü Barış Bıçakçı’nın bu romanında da (roman olarak adlandırılmamış olsa da, bu anlatıya roman dememize engel teşkil eden bir şey yok) olağanüstü olaylar, garip tesadüfler, büyük laflar, gizemli karakterler, fantastik kurgular yok. Yeni bir şey yok; evet! Barış Bıçakçı belki de kendisinden çok fazla iz taşıyan Cemil karakteri aracılığıyla, yine içimizin ulaşamadığımız ama hep gözümüzün önünde olan yerlerine işaret ediyor bir kez daha. Hepsi bu ya da daha ne olsun ki!

Barış Bıçakçı, Semih Gümüş’ün deyişiyle “sıradan şeyler yazan sıradışı bir yazar”. Sıradışılığı, sıradan gibi görünen şeyleri anlatışında yatıyor. Üslubunda. Öyle ya, bu gök kubbenin altında anlatılmamış bir şey var mı? Kutsal denilen metinlerden, Gılgamış’tan, Homeros’tan bu yana yaşadıklarımız temelde aynı; fasit bir daire içinde debelenip duruyoruz. Anlam yokluğuyla malul bir dünyada, kendini sürekli bir anlamsızlıkla tekrarlayan bir işleyişte yazmanın anlamı nedir? Sinek Isırıklarının Müellifi Cemil de bu soruyu soruyor kendine ve alçak gönüllü bir cevap alıyor kendinden: “Yazmak bir bakıma anlatılmaya değmez olanı anlatmaktır. Böylelikle anlamsız olanı anlamlı kılmaya cüret etmektir.”

“Eryemen”

Ankara’nın Etimesgut ilçesine bağlı olan Eryaman semti, özellikle her gün kent merkezine gitmek zorunda olanlarca, uzaklığı ve toplu taşımanın yetersizliği nedeniyle “Eryemen” olarak da bilinir. Barış Bıçakçının gedikli karakterlerinden olan Ankara bu kez daha da spesifik bir şekilde, Eryaman odağında yer alıyor anlatıda. Ankara kent merkezinin hayli dışında kalan ve kitabın kapağını da süsleyen Eryaman, ilk kuruluşundan tutun, “ehlileştirilmiş” Susuz Gölüyle (Göksu Park), mevsimlere göre değişen çiçek kokularıyla ve ulaşım çilesiyle yer alıyor kitapta. Birinci etapta yürüyüşler yapan Cemil’le birlikte arşınlıyoruz biz de sokaklarını Eryaman’ın.

Daha önce, Meltem Sakızı (Aramızdaki En Kısa Mesafe) öyküsünü Tatil Kitabı adlı ilk filminde kullanan Seyfi Teoman, geçen yıl bizim Jules ve Jim’imiz olan “Bizim Büyük Çaresizliğimiz”i de filme çekmişti. Sinek Isırıklarının Müellifi de film olacaksa, sessiz bir film olmalı. Susuz Gölünün etrafı boş olmalı ve boşlukla baş edebilmek için sessizce rakı içebilmeli “ayyaşlar.” Kurbağalar ve kirpiler ölmemeli; en azından filmde:

“Başlangıçta birinci etap vardı, ikinci etap vardı ve kurbağalar vardı. Çok fazla kurbağa. Gece yürürken sağdan soldan kurbağalar sıçrıyordu. Sonra çok fazla kurbağa ölüsü oldu. Otomobillerin altında kalıyorlardı ve anlıyorlardı kâğıttan kurbağa nasıl olur. Otomobiller iyice arttı, otoparklar doldu, kurbağalar tamamen ortadan kayboldu. Bir süre kirpiler dolaştı geceleri. Geceleri yollarda, parklarda dolaştılar. Sessizce dolaşıyorlardı, düşünceli, dalgın. Karşılarına insan çıkınca “Hih!” diyerek minik ayaklarının üzerinde azıcık sıçrıyorlardı. Çok yavaştılar, içe kapanıktılar, onlar da otomobillerin altında kaldılar.”

Hayatı Şölene Çevirenler

Kitabın bir bölümünde Cemil için hayatı bir şölene çeviren yazarlar, filmler, müzikler sıralanıyor. Yalnızca bahsedilen bölümde değil, kitabın bütününde bir saygı duruşu olarak yorumlanabilecek şekilde anılıyor hayatı şölene çevirenler. Rene Char, Lale Müldür, Yusuf Atılgan, Faulkner, Sabahattin Kudret Aksal, Nabokov, Salinger, Joyce, Furuğ Ferruhzad ve daha birçok isim ve tabi ki Barış Bıçakçı’nın daha önce de selam çaktığı ve çok sevdiği Oktay Rifat. Bunlar kitapta anılan tanıdıklarımızdan bazıları. Belki başka bir anlatıda bizi rahatsız edebilecek nicelikte olan bu anmalar bize anlatının içindeki yazar Cemil ve elbette bu anlatının yazarı olan Barış Bıçakçı hakkında epeyce fikir vermiş oluyor. İz sürmek isteyen okurlar için bir kılavuz!

“Evrenin muazzam boşluğu madde, anti-madde ve keder ile doludur.”

Bazı kitapları okurken gerçekten güler ya da ağlarsınız. Ancak her ikisini aynı anda yaşatan kitaplar sizi yüzleştirir: kendinizle ve her şeyle. Barış Bıçakçı’nın yazdıklarını okurken gülerek ağlayabilir ya da ağlayarak gülebilirsiniz. Bu sizde bir keder duygusuna neden olur. Her şeyin neden başka türlü değil de böyle olduğu sorusu tatlı tatlı acı verir. Ben, bu kitabın anahtar sözcüğünün keder olduğunu düşünüyorum. Yazının başlığının nedeni bu. Yazar, sıkça kullanmış bu sözcüğü, keder sözcüğüne sığınmış gibi adeta. Ancak kederin bir ağlaklığa dönüşmesini engelleyen ironi hiç eksik değil: “…bu dünyada çoğunluğu, herkesin kendisine hayran olduğunu düşünenler ile kimsenin kendisini sevmediğini düşünenler oluşturur, geri kalanlar ise Vüs’at O. Bener okurudur.”

Cemil “Edebiyat okurları aslında okudukları her kitapta insanı muayene ve ameliyat eder. Bu yolla edindikleri bilgi, görgü yaşayarak elde edilemeyecek kadar büyüktür ve insana dair her şeyi anlarlar, sahiden anlarlar.” diyor. Ancak bu fazlasıyla anlama hali Dostoyevski’nin dediği gibi bir hastalık hali olarak yüklenebiliyor insanın sırtına. Olsun. Biz, şimdiden bir sonraki Barış Bıçakçı anlatısını sessizce beklemeye başladık.

Onur Çalı.
04.11.2011.

öykü ve hikaye

2011-11-01T10:24:00.018+02:00

ÖYKÜ VE HİKÂYE

Öykünün bugünü ve geleceği üzerine düşünürken günümüz yazınında yeterince tartışılmadığına inandığım ince bir konuyu dile getirmek istiyorum. Öykü ve hikâye arasında nasıl bir ayrım vardır?

TDK sözlüğünde:

hikâye Ar. §ik¥ye
a. (hikâ:ye) 1. Bir olayın sözlü veya yazılı olarak anlatılması: “Salonunda toplanmıştık geçen gece beş on kişi / Vardı onun kendine has bir hikâye söyleyişi” -E. B. Koryürek. 2. Aslı olmayan söz, olay: Anlattıkları hep hikâye idi. 3. ed. Gerçek veya tasarlanmış olayları anlatan düz yazı türü, öykü.

öykü
a. 1. Ayrıntılarıyla anlatılan olay. 2. ed. Hikâye: “Çok yazamıyorum ama öyküler içinde yaşıyorum.” -N. Meriç.

Benzer tanımlarına karşın, öykü ve hikâyenin birbirinden farklı çağrışımları olduğu ön kabulüyle sözlükteki karşılıklarını şimdilik bir kenara bırakalım. Bu sözcüklerin seslendirilmesiyle zihnimize üşüşen farklı anlamlar, elbette sözcüklerin bizdeki tarihinden ileri gelmektedir. Sözcük tarihinde anlam ve köken kadar, kullanım alanı ve amacı da önem taşıyor.

Hikâyenin yukarıdaki tanımı çoğunlukla kabul görür. Öyküden farklı olarak, hikâye türü, yazılı bir metin olmasının yanı sıra sözlü bir anlatı da olabilir.

Sözlü hikâyenin “dinleme” ve “dinleme sonrası” olarak iki aşamasının olduğunu düşünelim. Birinci aşamada anlatı, ilkin seslendirilişiyle, ardından kurgunun anlatıcı tarafından çoğunlukla önceden bilinen örgüsü ve neden sonuç ilişkisiyle sınırlanır. Kurgu bütünüyle anlatıcının imgeleminin menziliyle belirlenir. Bu aşamada dinleyici hikâyenin nesnesi haline gelir. Tahkiye sanatında iyi bir anlatıcı esastır, dinleyicinin anlatı üzerindeki rolü bu aşamada etkin değildir. İkinci aşamada ise dinleyici anlatıyı yeniden kurar; yeni bir anlatıcıya dönüşmüştür. Sözcükler ve sesler aynı anlatıyı dile getirse bile her dinleyiş farklıdır. Sözlü anlatının bu değişkenliği, dinleyiciyi metnin kurgulanışına ancak anlatı sonrasında dâhil eder. Dinleyici, dinlerken anlatıya müdahale edemez; bunun yerine ona maruz kalır. Ancak dinledikten sonra, anlatı metni elinde yazılı olarak bulunmadığı için hayal gücüne başvurmak durumundadır. Anlatının ipleri gevşer böylece, yeniden kurgulanmasına olanak tanınmış olur.

Yazılı hikâyede ikinci aşama için, başka bir deyişle metnin okurun zihninde yeniden ve başka türlü yazılması için, yeterli imkân bulunmamaktadır. Metin okura “anlatılmış”, sözcüklerine, seslerine varıncaya dek teslim edilmiştir. Okur okuduğuyla yetinir, imgelemine çok da gereksinim duymaz. Bu açıdan bakıldığında yazılı hikâye okuru yormaz, zihnini uyarmaz. Çünkü her şeyiyle tamdır, başka bir deyişle bitmiştir. Tamamlanmış bir metnin okurun düş dünyasına gereksinimi yoktur.

Öte yandan öykü dendiğinde zihnimize çağrılan, görece, daha “sanatsal” bir metindir. En önemli fark ise öykünün bel kemiğinin tahkiye olmayışıdır. Öykü anlatmaz. Söyledikleri kadar, belki onlardan daha çok söylemedikleriyle vardır. Daha çok “gösterme”, hatta bir çakımlık gösterip meydanı okura bırakma eğiliminde olan bir metindir. Kendisine zaman ayırmanızı ister. Okuyup bir kenara bıraktığınızda bile zihninizde yazılmayı sürdürmek en büyük emelidir. Bu sebeple öykünün iyi bir yazara olduğu kadar iyi bir okura da gereksinimi vardır. Niyeti her okurda, her okumada yeniden, okurla birlikte estetik bir yaşantı yaratmaktır. Okur metne kafa yorar, emek verir. Böylece öykü, okuru uyarıp sıçratmayı amaçlar. Bu sebeple serim, düğüm ve çözümden oluşmaz. (Ya da giriş, gelişme ve sonuçtan.) Okura bir olayı veya olayın geçeceği mekânı, karakterleri tanıtmak; ardından ortaya bir düğüm koymak, bu düğümü bir miktar tariflemek; son olarak olumlu ya da olumsuz bir sonuca vardırmak hikâyenin işidir. Okurda oluşan katharsis sonucu hikâyenin bu işi biter ve metin rahatlıkla rafa kaldırılabilir. Öte yandan öykü bu rahatlamayı ve/veya arınmayı sağlamaktan bilinçli olarak kaçınır/kaçınmalıdır. Öncelikle kurgudaki sıçramalar ve dildeki aykırılıklarla okur, metin boyunca uyanık tutulur. Kurgu ille de bir serimle başlamaz, kimi zaman metin okura tanıtılmaz bile. Kimi zamansa okur düğümle ya da düğüm sanılan olay örgüsü veya durumla baş başa bırakılır.

Hikâyede “konu”nun olmazsa olmaz ilginçliği ve çarpıcılığı, öyküde anlatım tekniği, kurgu ve dilin ayrıksılığı ile desteklenebilir. Bununla birlikte öykü, sıklıkla karşılaşıp da görmediğiniz bildik bir ayrıntıyı bambaşka biçimde görmek, düşünmek ve düşlemek için de kışkırtabilir okuru. Başka bir deyişle, öykünün ille de ilginç bir konuya sahip olması gerekmez. Açıktan bir kıssa da içermez.

Öykü, hikâyeye özdeş tür olarak kabul görmekten sıyrılmaktadır. Atmosfer, kurgu, dil, ses, biçim öğeleri ile yeni bir yazın türü haline gelmiştir.

Günümüzde hem öykü hem de hikâye türünde eserler veriliyor. Yazarların kendileri veya editörler, kimi zaman farkında olmaksızın, kimi zaman bilinçli olarak böyle bir ayrım yapıp metni öykü ya da hikâye olarak adlandırıyor.

Geleceğin yazınında öykünün günümüze göre daha yaygın hale geleceği öngörüsüyle, öykü ve hikâye türleri arasındaki ayrımın giderek belirginleşeceği sonucuna varabiliriz. Yazınsal gelişim, yeni metinlere açık olan öykü üzerinden daha çabuk yol alacağa benzer.

Pelin Buzluk

Not 1: Yazı aynı zamanda Akköy dergisinin 68. sayısında (Eylül-Ekim 2011) yayımlanmıştır.

Not 2: Alttaki video'da, Pelin Buzluk'la öykü kitabı "Deli Bal" hakkında yapılan bir söyleşi var. Özellikle 5 ila 9. dakikalar arasında yazıdaki düşüncelere paralel sözlerini bulabilirsiniz yazarın: http://www.youtube.com/watch?v=By_PC5RIESY

peruk ve hüzün gibi diğer ölümcül şeyler

2011-10-22T23:45:00.009+03:00

“Peruk Gibi Hüzünlü” Yalçın Tosun’un ikinci öykü kitabı.

Kitaba adını veren ve Mabel Matiz tarafından bestelenen şiirden alıntılarla açılan 4 bölümden oluşan kitapta toplam 16 öykü var. Bunlardan –eğer yanlış hatırlamıyorsam- 6 tanesini dergilerde okumuştuk kitap çıkmadan önce.

Yalçın Tosun, ilk kitabı “Anne, Baba ve Diğer Ölümcül Şeyler”de kendine dert edindiği konular çevresinde gezinmiş yeni öykülerinde de. Kolaycılığa kaçıp okurun önüne “tamamlanmış” öyküler atıp kaçmıyor yazar; sessizlikleriyle, boşluklarıyla ve karakterlerin “tuhaflıklarıyla” okura çok zevkli bir okuma sunuyor.

Peruk Gibi Hüzünlü”deki öykü kişileri, içlerinden birinin söyledikleri şu cümlenin farkındalar: “Her şey her zaman olduğu gibi insanın kendisiyle ilgiliydi işte, kendisiyle ve hissedip söyledikleriyle.” Nedensiz gibi görünen şeyler yapabiliyorlar. Aradıkları, unuttukları şeyler var. “Mutluluğun aranan bir şey haline henüz dönüşmediği zamanlar” olarak nitelenen çocukluktan tutun yaşlılıklarına kadar böyle bu. Bazen ufacık bir ayrıntı onları kendi içlerinin eskilerine götürüyor. Bir renk, bir yüz neden olabiliyor buna.

Konuşulanlar kadar, belki de ondan daha fazla susmaların, küçük hareketlerin/davranışların derinliğini bilen Yalçın Tosun’un özgün bir sese sahip olan bu öykülerini okuyun derim.

Not: “Bazı Köfteler” ve “Muzaffer ve Muz” öykülerini ben yazmış olmak isterdim. Bunu bir “kıskançlık” olarak not düşüyorum. Latife bir yana, bu iki öykü ileride hazırlanacak öykü seçkilerinde/antolojilerinde değişmez bir yere sahip olacaktır!

2. Not: Mabel Matiz'in bestelediği haliyle Peruk Gibi Hüzünlü için bakınız:

http://www.youtube.com/watch?v=P0tNsJ88fPI

Onur Çalı.

şımarık kedi (vidyoykü)

2011-10-20T12:25:00.002+03:00

“Sis, Carl Sandburg'un dile getirdiği gibi, bir yavru kedinin sessiz ve yumuşak adımlarıyla çöker. Önce eşyalarınızı bulamamaya başlarsınız; sonra sık sık kullandığınız sözcükleri, daha sonra en son tanıştığınız kişilerin adlarını anımsamakta zorluk çekersiniz.”

“Her şeyi unutmaya başladım genç dostum. Bazen cümlenin ortasında pat! kalıyorum, doğru sözcüğü bir türlü hatırlayamıyorum. Arkadaşlar anılarımızı anlatıyorlar, ayıp olmasın diye hatırlamış gibi yapıyorum. İnanmadığım tanrının bana verdiği ceza da bu olsa gerek. Tam isabet! Tanrı unutmaz, unutmuşum bunu.”

Onun kadar anılarına önem veren, geçmişine sahip çıkan bir adama verilebilecek en “güzel” ceza bu olabilirdi. Bazen şımarık bir kedinin –şımarık olmayanı var da sanki- elinden alır gibi oluyor yumağı, çekiyor biraz, hatırlar gibi oluyor ama sonra kayıp gidiyor yumak. Kedi şımarık olduğu kadar acımasız. Zaten hiç sevmemiştir kedileri, hatta korkmuştur onlardan.

“O zamanlar, yazmanın ön koşulu gibiydi kedi sever olmak; çok dalgasını geçerdik bunun. Bununla ilgili çok güzel bir öykü var; ben yazmışım, öyle diyorlar. Aslında hatırlıyor gibiyim ya…Neyse…Bak bak, gel buraya, attığım negatifleri mahallenin delisi almış gidiyor. Oh be, kurtuldum hatırlayamadığım anılarımdan. Şimdi sıra bu kitaplarda…”

onur çalı.

Video-öykü adlı deneysel çalışma için bakınız:

http://www.edebiyathaber.net/videooyku1uygulama.html

mino'nun siyah gülü

2011-10-18T11:12:00.007+03:00

“..Dünyaya baktığımızda Sanço Panza’nın değil, Don Kişot’un gördüklerini görmeye çalışmalıyız. Değişmeye elverişli ve savaşmaya değer bir dünya. Gerisi hikâyedir.”

Hüsnü Arkan’ı yalnızca müzisyen olarak tanıyanlar eksik tanıyorlar demektir. O aynı zamanda yazar. “Mino’nun Siyah Gülü” yayımlanan beşinci romanı. Ayrıca bir şiir kitabı da var; Hiçe Doğru (http://www.husnuarkan.com/solo/hakkinda/).

“Mino’nun Siyah Gülü”nde, 60’lı yıllardan günümüze uzanan, üç kuşağı içine alan bir hikayeyi anlatıyor. Türkiye’nin yakın siyasi ve toplumsal tarihine yoğun göndermeler içeren ve farklı karakterlerin bakış açılarıyla, özellikle kadınların söz almalarıyla zenginleşen bu anlatıdan yola çıkarak Hüsnü Arkan ile bir söyleşi gerçekleştirdik.

- Kitapta ilk dikkat çeken şey, bağ evindeki Vicdan adlı köpeğin ölmüş, yerine de Üzgün ismi verilen bir köpeğin alınmış olması. Yani vicdan öldü ve yasını mı tutuyoruz? Bu bağlamda, edebiyat bu ölen vicdana yasımızı mı anlatır? Ya da şöyle sorayım: Edebiyat vicdansızların afyonu mudur?

Ben bu kadar umutsuz değilim. Ama umut etmek de ahmaklığın alanına pek taşmamalı; ifrattan kaçınmak lazım. Her şeyin kötü gittiği bir yerde her şeyin yolunda olduğunu söylemek ahmaklıktır, gerçek karşısında Panglosvari bir tutumdur. Değişme gücünü ve potansiyellerini bir başka şeye projekte etmek demektir. Bunu yaptığımız zaman, umut tanrılaşır. Adalet ve eşitlik taleplerimizin karşılanmasını artık o tanrılaşan şeyin sağlayacağını düşünmeye başlarız ki, buna boş umut diyorlar. Bir anlamda, dünyaya baktığımızda Sanço Panza’nın değil, Don Kişot’un gördüklerini görmeye çalışmalıyız. Değişmeye elverişli ve savaşmaya değer bir dünya. Gerisi hikâyedir.

Toplumsal vicdan, sürekliliği ve kararlılığı olan bir şey değil. Bazen yüzyıllarca uyuyor, bazı coğrafyalar söz konusu olduğunda hiç uyanmıyor. İnsan buna üzülebilir. Ama bunu soyut, kendiliğinden bir kategori olarak ele alamayız. Bu, uzun tarihi dönemi kapsayan toplumsal, ekonomik süreçlerin içinde olgunlaşan ve bizim artık bir sonuç olarak gördüğümüz bir şey.

Benim umudum, bunun bir sonuç olmadığıyla ilişkilidir. İnsanın sosyal doğasının bu sonuca uygun bir sabitlikte olduğunu düşünmüyorum. Yavaş da olsa değişebiliyor.

Edebiyatın da bir projeksiyon nesnesi olup olmadığı tartışılabilir tabii. Ama okurların, vicdani ağırlıklarını edebiyatın sırtına yıktıklarını söyleyebilecek durumda olduğumuzu sanmıyorum. En azından, Türk edebiyatı devletin bütün baskılarına ve yok etme girişimlerine rağmen özgürleşme için her dönemde toplumsal katkı sağladı. Bu, okurların özgürleşme eğilimini de yansıtan bir şeydir.

- Romanda beni en çok Münevver etkiledi. Ona, aşkını yaşayışına aşık oldum diyebilirim. Neden Münevver gibi kadınlardan çok fazla yok? Erkeklerin yarattığı bu rezil dünya yüzünden mi? Bu rezil dünyada, Münevver’in yaşadığı aşk bir mitten öte bir şey olabilir mi?

Olabileceğini düşünmek lazım… Bugün sahip olduğumuz pek çok özgürlüğü önce bireyler hayal etti. Haftada kırk beş saatlik çalışma, sağlık sigortası, yaygınlaşmış eğitim, kadınların oy kullanması; bütün bunlar birer hayaldi. Ama hayal olmaktan çıkmaları için hayatı işlerine geldiği gibi düzenleyenlere birkaç yüzyıl isyan etmek ve sonuca ulaşmak gerekiyordu.

Avrupa Ortaçağı’nda cadı avı çok uzun sürdü. 1800’lerin başında bile bu tür olaylara rastlanıyordu. Bugün de birçok İslam ülkesinde, kadın eve kapatılıyor ya da kapatılmak isteniyor. Başka birçok ülkede ve bizim ülkemizde de kadın şiddet görüyor. Böyle bir dünyada özgürleşmek imkânsız değildir ama zaman alıyor…

Aşkın bir tarifi olduğunu sanmıyorum. Biyologlar, nörologlar bir takım vücut iklimi değişikliklerinden söz ediyorlar. Bu konuda edebiyatçılardan çok onlara güveniyorum. Çünkü ancak maddi ve gerçek olan bir şey, algı alanlarımızın içine tamamıyla girer. Gerisi yanılsamadır. Yanılsamaları genelleştirmek, kategorize edip anlaşılır kılmak bana pek mümkün görünmüyor. Birer yanılsama olarak milyarlarca aşk deneyimini felsefi bir kategori haline getirebilmek için çok yalan uydurmak gerekiyor.

O kadınlardan çok var mı bilmiyorum ama dürüstlük söz konusu olduğunda, o erkeklerden de çok fazla yok.

- Münevver, dünyayı küçük bir kasabaya benzetiyor. Sen hem romandaki gibi, sokaklarında kıvraklı kadınların dolaştığı kasabada yaşamış hem de -Yiğit Bener’den ilhamla- bir “heyula” olarak başka dünyaları görmüş biri olarak ne düşünüyorsun? Dünya kasabasında nasıl özgür olunur?

Bizim başka dünya dediğimiz şey, aidiyetlerimize olan bağlılıklarımızı açık ediyor. Amerika’ya giden ilk misyonerler oradaki yerlileri ve tarlalardaki pamukları hayvan sanmışlardı. Bu, yabancılıklarla karşılaştığımızda onları tanımlamak gereğinin sonucu… Nasıl tanımlayacağız? Bize benzemiyorlar, bizim gibi davranmıyorlar, düşünmüyorlar. Bir tek yolu var. Milli, dini ve sosyal her türlü aidiyeti reddedip, eğer ille bir bağlılığa ihtiyacımız varsa, bu ihtiyacı hümanizmin de karşılayamayacağı en geniş gerçekle karşılamak. Henüz bu seçimi gerektiren yolların yakınlarında olduğumuzu söyleyemem.

Dünyayı Münevver’in yaptığı gibi küçültmek, sanırım bir anlama kolaylığı kazandırıyor. Özgürlüğün yalnızca bir kavram olduğunu, özgürleşmeninse mümkün olduğunu anlamak gerekiyor. Bunun yolu siyasidir, bütün bunlar siyasidir.

- "Uzun Bir Yolculuğun Bittiği Yer” romanındaki Enver “Paşa” ve saz arkadaşları ile bu romanda bahsi geçen Evren “Paşa” ve avanesi arasında dişe dokunur bir fark var mı? Sarıkamış bitti mi?

Biliyorsun, idareye memur olanların işleriyle ilgili yargılanmaları, İdare’nin iznine tabidir. Çünkü onlar bağımsız bir iş yapmazlar, emir kuludurlar. Aslolan idaredir, ötekiler memurdur, yani emir alanlardır. Burada idare dediğim, devletin kendisi değil. Devlet bir araçtır. O araç, memurları olsa olsa kişisel ikballerine ya da darağacına götürür. Öte yandan asıl ikbal sahipleri bütün bu olanların uzağında, dışında görünürler. Silah üreticileri, finans sermayesi böyledir. Şimdi artık böyle bir sınıf yokmuş gibi davranılıyor. Televizyonlarda konuşanlar burjuvazi kelimesini on dokuzuncu, yirminci yüzyıla hapsedip, onu geçmişte kalan toplumsal bir görüngü olarak gösteriyorlar. Burjuvazi neredeyse, ninemizin sandıkta unuttuğu tertemiz bir başörtüsü haline geldi. Enver Paşa, hiç olmazsa kendi kişisel kaderine hükmetme yolunu seçmiştir. Öteki tamamen memurdur; ne dendiyse onu yapmıştır. Onun amirlerine bakmak lazım…

Sarıkamış, bir yerlerde düşük yoğunluklu olarak sürüyor.

- “Hiçe Doğru”da “Finale Rondo” şiirinin ithaf edildiği Şükrü Bulut “Bir kıza yürüyemiyor bile, aşkını söylemeden geçip bile gitti” mi? Bu romanda onun tabutu önünde selam duranlardan hayatta kalabilenler ne yaptılar unutmamak ya da avunmak için?

Bizden sonraki kuşağın buna benzer sorularıyla sık karşılaşıyorum. Hatta niye ayakta kalmadınız, niye direnmediniz, mücadele etmeyi niye bıraktınız diye de soruyorlar. Bu işi omuzlayan binlerce kişi kendilerini bir anda içerde buldular. Yalnızca solcular değil toplumun bütün siyasi organları felç edildi.

Bu felçten hâlâ kurtulamadık. Bir takım organlar, sendikaların meslek örgütlerinin gücü geri dönmedi. Hukuki üstyapı da geri dönmedi. Her siyasi dönemin kendine özgü koşulları var. Yaşadığımız döneme adapte olmak zaman aldı ve alıyor. 12 Eylül hukuksuzluğundan kurtulmak da zaman alıyor. Bütün bunlara rağmen enseyi karartmamak lazım.

Başkalarının ne yaptığını bilemem. Ben şarkı ve roman yazıp paylaşmaya çalışıyorum…

- Romandaki kadınlardan Zehra, geçmişe bakarken, sevgi ve inancın olduğu yerde barışın mümkün olmadığını söylüyor. Barış nasıl mümkün olabilir, ne gereklidir?

Burada sözü edilen, hastalıklı bir sevgi… Karısını, sevdiği için öldüren bir çuval adam var ve git gide sayıları artıyor. Geçen yüzyılda, bir önceki yüzyılda çıkan savaşların hepsinde Tanrı’nın adı anıldı ve hâlâ anılıyor; adına milli değerler ve çıkarlar denilen şey yüceltildi, yüceltiliyor. Karşındaki adamın ne dediğini dinlemeye başladığın anda onunla kavga etmeyi bırakırsın. Hem dinleyip hem kavga edemezsin; komik olur.

Bu kadar çok silah üretilen ve tüketilen, bu kadar çok bankanın olduğu bir dünyada barış filan olmaz.

- “Uyku” romanında, cezalandırılan tayfa bir rüyaya hapsediliyordu. Biz uzun, çok uzun zamandır bir kabusun içerisindeyiz; cezamız ne zaman bitecek, ne zaman uyanacağız?

Bilmiyorum. Uyanmanın kendisi de çok önemli değil aslında. Uyanmak çabası yeterlidir.

Sorular: Onur Çalı.

idrak treni-hüsnü arkan

2011-10-15T22:21:00.001+03:00

İDRAK TRENİ

Biz bu istasyonda birkaç kişiyiz; zalimleri saymazsak

Gecikmeleri anons ediyor çinko çınıyla zaman

Çatı altında, yağmursuz yanında beklemek peronunun

Bir de köpek var; adı Korkak

Neden sonra bir kahve molasındaymış gibi birbirini anlayan çalışanların sesi

Ak bir kedinin hafif ayaklarıyla üstüme bastılar, uyandım

Masada değildim, her yerindeydim beklemek peronunun

Köpek kaçtı, babam öldü, tren gelmedi

Birazdan nasılsa ay doğacak İstanbul Hanım

Göz göze bakışacağız, bir tren kalkmış gibi birbirimize

Siz silkinip gidersiniz, biz nereye gideceğiz?

Daha çok bekleyeceğiz, şarkı söyleyeceğiz

Bütün başkanlara hayır!

Hüsnü Arkan.

beyaz boşluk

2011-10-06T01:14:00.002+03:00

boşluğu gösteren: hande gediz.
boşluğu gören: onur çalı.

heyulanın dönüşü-yiğit bener

2011-10-04T22:58:00.004+03:00

HEYULANIN GÜNLÜĞÜ

Yol, Yolcu ve Yolculuk olarak üç ana bölüme ayrılan, yazarın yolculuk arkadaşına ithaf edilen, dipnotlar, parantezler ve diğer ara başlıklarla sürdürülen Heyulanın Dönüşü hayli otobiyografik bir roman aslında. Ancak gerek bu “bölünmüşlüğü”, gerek anlatım biçimi, içerdiği yoğun düşünce, tartışma ve gözlemler gerekse de alıntılarıyla ve gerçek yaşama göndermeleriyle klasik romanın hayli ötesinde bir anlatı olarak da tanımlanabilir bu roman. Heyulanın bir direniş alanı olarak da kabul ettiği “ada”sındaki köşesinden yazdığı bir günlük olarak da pekala okunabilir bu anlatı: Heyulanın Günlüğü (Romandaki “:” kullanımı o kadar fazla ki bu yazıya da yansıdı ister istemez)!

Başta yazarın şahsi yaşamına ve tarihine olduğu kadar, kuşağının (‘78 kuşağı) anonim ve fazlasıyla gerçek tarihine göndermelerle dolu olan bu anlatıda ilk akla gelecek soru Heyulanın kim olduğudur. Zaten yazar, anlatının aralarına serpiştirdiği kılavuz niteliğindeki dipnotlar ve parantezler başlıklı bölümlerde Heyulanın kim olduğuna, özelliklerine dair ipuçlarını veriyor. Heyula, basitçe söylemek gerekirse, “öte tarafı” görmüş ancak geri dönebilmiş kişidir. Bizim Heyulamız, kendi kuşağının ve sonraki kuşaklar da dahil olmak üzere tüm toplumun üzerinden silindir gibi geçen 12 Eylül’ün ardından (ya da hemen öncesinde) sınırları aşıp sürgüne, “öte tarafa” gitmiştir. Heyulanın günümüzden tuttuğu günlüğü, “gerek önceki, gerek öbür dünyadaki, gerekse de sonraki yaşantı”sına aittir.

İlk romanı Eksik Taşlar’da, bu kitaptan da selam gönderilen (“Cunda’da tatildeyken, öbür dünya dönüşü oraya yerleşmiş bir heyulayla tanışmıştım; yanlış hatırlamıyorsam Erdinç’ti adı ya da Erdal.”) bir başka Heyula olan Erdinç’in oğlu Devrim’e anlatmadığı kayıp öbür dünya yaşantılarının izine düşmüştü yazar. Eksik Taşlar’daki Erdinç ketum sayılırdı; ancak romanın sonlarına doğru duymaya başladığımız Erdinç’in sesini, başka bir Heyulanın ağzından bu romanda duymaya devam ediyoruz (Ne de olsa, ne kadar bireyselleşmiş olursa olsun “kolektif” bir kuşağın temsilcisidir Heyula). Heyulanın Dönüşü’nde ise, adından da anlaşılabileceği üzere heyulanın öbür dünya dönüşünde yaşadıklarını anlatıyor Yiğit Bener.

Kitapta çokça anılan Hüsnü Arkan’ın “Ölü Kelebeklerin Dansı”ndaki (Metis Yayınları, 1998) Haldun ile Heyula arasında şöyle bir bağlantı kurulabilir. Haldun ölür ve yeni bir hayata uyandığını fark eder; bizimkine benzer bir dünyaya. Tanrının olmadığı, ödül ve cezanın olmadığı, aynı anlamsızlık ve çaresizlikle dolu bir dünyadır bu. Heyula ise benzer şeyleri “öbür dünyadan” sonra geri geldiği bu “gerçek” dünyada yaşar. O da Haldun gibi hem yeni hem tanıdık bir dünyada yeniden doğurmaya çalışır kendini. Çok şey değişmiştir: simgeler, kıyafetler, siyasi kamplar, insanlar, çocukluğunun Ankara’sı, yakınları, arkadaşları…

Bu roman, Yiğit Bener’in otobiyografik bir anlatısı olarak da okunabilir demiştik. Hakkı yenmiş ve ’68 kuşağı gibi “iade-i itibarı” –nedense- verilmemiş ’78 kuşağının hem “içeriden” hem de öte dünyayı görme deneyiminden dolayı “dışardan” bir gözle hikaye edilmesi olarak da görülebilir. Yiğit Bener de tıpkı Heyula gibi, bazı şeylerin sırrına ermiştir. Heyulanın dediği gibi, söylenmemiş söz kalmamış olsa da, eski sözleri yeni bir biçimde söylemek de marifet sayılmalıdır. Bu romanında Yiğit Bener’in yaptığı tam da bu: Daha önce başka platformlarda, iktidarsız’da (www.iktidarsiz.com) ve Eksik Taşlar’da dile getirdiği bu söylenmiş sözleri başka bir biçimde dile getiriyor.

***

Heyula nasıl bir cehennem içinde yaşadığımızı anlatıyor ama umutsuz değil. Tüm kitapta varlıkları hissedilen ancak romanın son bölümü “Merasim”de konuşturduğu ölülerden olan amcasının söylediklerine inat, umutlu bile sayılabilir yazar. Bu umuda hem söylediklerinde hem de en iç karartıcı “gerçekleri” bile söyleyişindeki ironide rastlanılabilir: “Bazı odaklar, toplumun bir kesimine sürekli olarak akıldışı korkular pompalıyordu: Emperyalizm sinsi ve hain oyunlarla başımıza çoraplar örmekteydi… İç ve dış düşmanlarla kuşatılmıştık… Kürtler, Ermeniler, Rumlar, Araplar, hatta Keçualarla Aborijinler bile bizi mahvetmek için hazırlık yapıyor, önden arkadan hançerlemek için İsviçre çakılarını bileyiciye yollamaya niyetleniyordu… Mahvolmuştuk: Şeriat geliyor… Ülke bölünüyor… Vatan elden gidiyordu…”

Heyula, insani olandan ve insana içkin değerlerden giderek uzaklaşılan, sömürünün, tüketim çılgınlığının, tek tipleşmenin sınırlarımızı zorladığı bu keşmekeş içerisinde tamamen teslim olmuş değildir; yenilse bile haklı olduğunun farkındadır. Bu haklılığına rağmen yüksek sesle, sloganvari büyük harflerle konuşmaz: “Öte yandan, başkaldıranların alternatif toplum yaratmayı becerememiş olmaları, isyan etmekte haksız oldukları sonucunu doğurmaz. Asilerin hayatı karartıldığında, suç, farklı olmayı seçen aykırı bireyde değil, onlara yaşam hakkı tanımayan, yani yeterince uygar olmayı başaramayan toplumda ve devlet düzenindedir. İşte bu nedenle heyula, canilerin hesap vermesi gerektiğini savunmaktan asla geri durmaz. Ancak heyula, bu haklı talebini varoluşunun merkezi haline getirmez. Başına gelenleri sineye çekmiştir, tazminat peşinde koşmaz: Olan olmuştur, kan davası gütmez. Onun tek derdi, benzer faciaların önlenmesine katkıda bulunmaktır. Çünkü belleğini yitiren toplumlar, aynı ilkellik ve kan gölünde boğulmaya mahkûmdurlar.”

***

Son bir not: Eksik Taşlar’daki heyula Erdinç, oğlu Devrim’i, aynı dizeleri şarkı sözü olarak tanımasından dolayı tatlı sert eleştiriyordu. Sıra, Devrim’in kuşaktaşı olarak bizde: “yok başka bir cehennem/yaşıyorsun işte” dizeleri A. Kadir’in değil; Sivas’ta yitirdiğimiz hekim ve şair Behçet Aysan’a ait güzelim “Sesler ve Küller” şiirinden…

Onur Çalı

yaz bitmeden..

2011-08-28T22:43:00.001+03:00

eski yazların gittiği yerde
bekliyorum
kasımpatı çiçeğine hiçbir ek getiremiyorum
ya sen?

o. çalı.

edith södergran'dan....

2011-07-10T01:23:00.003+03:00

Edith Södergran (1892–1923) St Petersburg’da, Finlandiyalı-İsveçli bir ailede dünyaya geldi. Daha sonra Rusya sınırının Finlandiya tarafında yer alan ıssız bir Karelya köyünde yaşamıştır. 31 yaşında veremden ve yoksulluktan öldüğünde, bu zamansız ölümünün ardında yayımlanmış yalnızca 6 kitabı bulunuyordu. Bu şiirler ana dili olan İsveç dilindeydi. Cesur, yoğun, duygusal ve düşsel şiiri onu Fin edebiyatının klasikleri arasına soktu. Yazar arkadaşı Hagar Olsson’a yazdığı mektuplar 1955 yılında yayımlandı. Şiirler, edisyonu ve İngilizceye çevirisi David McDuff tarafından yapılan Edith Södergran-Bütün Şiirleri kitabından (Bloodaxe Books, 1984, 1992) alınmıştır.

GÜZELLİK

Güzellik nedir? Her ruha sorun –

güzellik her coşkunluk, her sıcaklık, her taşkınlık

ve her büyük yoksulluktur;

güzellik yaza sadık kalmaktır ve güze çıplak girmektir;

güzellik papağanın tüyleridir ya da fırtınaların işareti olan gün batımıdır;

güzellik keskin bir vasıftır ve kişinin kendi aksanıdır: ben’dir,

güzellik büyük bir kayıptır ve sessiz bir cenaze merasimidir,

güzellik yazgının rüzgarını uyandıran meltemdir:

güzellik gül kadar şehvetli olmalıdır

ya da her şeyi bağışlamalıdır çünkü güneş parlıyor;

güzellik keşişin seçtiği istavrozdur ya da kadının

aşığından aldığı kolye,

güzellik şairlerin kendilerini sundukları naif şımarıklık değildir,

güzellik savaş açmaktır ve mutluluk aramaktır,

güzellik güçlülere hizmet etmektir.

BEAUTY/GÜZELLİK

What is beauty? Ask every soul –

beauty is every overflow, every glow, every overfilling

and every great poverty;

beauty is to be faithful to the summer and to go naked unto the autumn;

beauty is the plumage of the parrot or the sunset that bodes storms;

beauty is a sharp feature and an accent of one’s own: it is I,

beauty is a great loss and a silent funeral procession,

beauty is the fan’s light beat that wakes the breeze of destiny:

beauty is to be as voluptuous as the rose

or to forgive everything because the sun is shining;

beauty is the cross the monk chose or the necklace

of the lady has from her lover,

beauty is not the thin sauce in which poets serve themselves,

beauty is to wage war and seek happiness,

beauty is to serve higher powers.

Türkçeleştiren: H. Onur Çalı.

filedelfiya hikayeleri

2011-06-14T15:10:00.003+03:00

Adres: Bahçelievler Mahallesi, Filedelfiya.

Taşrayı tek bir sözcükle özetleyecek olsak, o sözcük kasaba olurdu. İlçe, köy ya da başka bir şey değil; kasaba. Filedelfiya da, adı size fiyakalı gelebilir ama şuursuz gençliğin Marmaris ressamı olarak bildiği Bay Netekim’in de doğum yeri olan kasabanın kadim adıdır. Üzüm bağlarıyla maruf Alaşehir’in yani. Kitapta, kardeş şehir Filedelfiya’nın adının kullanılmış olması bir Pergamon’lu olarak bana hiç garip gelmemekle birlikte, bu tercihte yukarıda andığım kirlenmenin de payı olabilirmiş gibi geliyor. Nitekim mahallenin ahlak imtihanı haline gelen Reyhan Teyze’nin hikayesinin anlatıldığı ilk bölümdeki anlatıcı şöyle bitirir anlatıyı:

“Bir gün Kenan Evren kadar ünlü olursam, bir çocuk büyüdüğüm eve bakıp tüm milleti kandırdığımı düşünebilir,” dedim ve kendi kendime güldüm. Karnım acıktı, annemin benim için mutfakta, üstü beyaz muşamba örtülü masanın üzerine çakır pidesi bıraktığını hatırladım. Paspasın altından anahtarı alıp eve girdim.”

İşte böyledir kasaba, ona açılan kapının anahtarları her an paspasın altından çıkabilir. Bu yüzden Yeşim Erdem’in ilk kitabındaki anlatılarda taşranın tek bir zaman boyutuna değil, en az birkaç on yıllık bir zaman dilimine şahit oluyoruz.

Anlatı, çok post-modern bir çağrışım yapıyor belki ama kitapta bir tür açıklaması olmamasından, bu anlatıların aslında klasik öykü çizgisine yakın olmalarına rağmen hem birbirleri arasındaki geçişlerin varlığından hem de kitabın bütününün bir roman havasında olmasından yararlanarak anlatı diyeceğim ben bu kitaba.

Kitap biri daha uzun olan dört anlatıdan oluşuyor. Kasaba öyküleri, deyip işin içinden çıkmak hem yazara hem de bize haksızlık olur. Bunlar kasabada(n) geçen ve kasabayı kuşatan öyküler ama bununla sınırlı da değil. Yine de Filedelfiya Hikayeleri ile birçok başka eser arasında, taşra-nostalji anlatısı olmaları bağlamında, akrabalık kurulabilir. Taşrayı ya da nostalji duygusunu çok iyi anlatan bir çok eserle; ama benim aklıma ilk hücum edenler Şükran Yücel’in Ankara Mon Amour’u ile B. Nihan Eren’in Yavaş’ı oldu.

Anlatıların hepsi Filedelfiya’nın Bahçelievler Mahallesini kullanıyor mekan olarak. Mahallenin farklı zamanlarında, zaman içinde değişen ve değişmeyen yerlerinde dolanıyoruz ve aynı kişileri farklı anlatılarda görüyoruz. Kan bağları olmasa bile kasabaların o birbirine benzeyen ve ortaklık dolu tarihleri yüzünden bir nevi akraba olmuş kişiler bu anlatılar arasında dolaşıyor.

Mahallenin Kadınları Yani Herkes

Yazarın, özellikle annesine olmakla birlikte Bahçelievler Mahallesinin tüm kadınlarına ithaf ettiği kitapta gerçekten de kadınlar çok önemli bir yere sahip. Özellikle “Kötü Adam” ve “Abim”de ana karakterlerin cinsiyetleri erkek olsa da aslında kadınlar baskın bir şekilde seslerini duyuruyor. Kadınlar arası ilişkilerin bütün karmaşıklığı ve yalınlığını duyuruyor yazar bize. Anne-kızların, kız kardeşlerin, kuzenlerin, yengelerin, “iffet kadınları”yla Reyhan Teyzelerin ilişkilerindeki ayrıntıları eril bir dile düşmeden ama acımasız bir gözlem gücüyle yorumlar ve bize anlatırken ne bir dişil güzelleme içerisine ne de her şeyi bilen anlatıcı rolüne giriyor Yeşim Erdem. Her iyi edebiyatın yapacağı gibi gösteriyor sadece. Gösterilenin içindeki ve ardındaki boşlukları da biz okurların doldurması gerekiyor.

Kadınlar baskın bir şekilde yer alsa da bu kasaba dünyasında, erkeğe özgül olan birçok durumla da yüz yüze geliyoruz. Anlatının kadınları ile erkekleri birbirlerini tamamlıyorlar; kadınların anlatımındaki boşluk, erkeklerin kadınlarda bıraktıkları boşluk ile aynı aslında. Söz gelimi, “Boyacı”daki naif boyacıyla birlikte -ki kitapta yine başka bir bölümde karşımıza çıkan, anlatı içinde gezinen karakterlerden biri- boyadığı evin kadınlarını izlerken, yaşananları eş zamanlı olarak kadın ve erkek bakış açısından okuma şansına sahip oluyoruz.

“Kötü Adam”da, İbrahim’in kendi ağzından nasıl kötü bir adam olduğunu dinlerken aslında onun hayatındaki kadınların kederini ve kaderini de okuyoruz:

"[İ]tibar görmek isteyen bir diğer allahın kulu da, karım Dicle. Adliye’de çalışıyor. Hani davalarda sürekli çat çat daktiloyla söylenenleri yazan kadınlar var ya, onlardan biri. Tutanak tutuyorum diyor sorulduğunda ciddi ciddi. Ben de “Abartma” diyorum, “elalemin her dediği boku yazıyorsun. Kadın kocasına ‘sus gözün kör olmayasıca’ dese onu yazıyorsun, yaptığın şey bu” diyorum. Üzülüyor. O zaman ben de üzülüyorum. Ama öte yandan kimse onun yaptığını bir bok sansın istemiyorum. Uzun süre, arkamda babam ve onun bağları varken, etrafta “Karımı asla çalıştırmam,” şeklinde atıp tuttuktan sonra bu durumu zor hazmediyorum zaten, bir de sanki hakim olmuş gibi saygı görsün istemiyorum.”

Kasabaların Ortak Adı: “Sıfır Kenti”

Kasabada doğmuş ve çocukluğunu orada geçirmişlerin içinden çıkamadığı şeylerden biridir kasabadan daha erken ya da geç çıkılsaydı bir şeyin değişip değişmeyeceği sorusu. “Abim”de, kasabadan kaçabilmiş olan kız kardeşin, annesinin ölümü üzerine muhtemelen son kez geldiği kasabasında yaşadıkları, hissettikleri belki de kasabadan çıkışın mümkün olmadığını doğrular. İzmir’e ya da Seattle’a kaçmak bir şeyi değiştirmez; Sıfır Kentiniz peşinizi bırakmaz.

Başlı başına bir roman olabilecek malzemeyi barındıran kitabın en uzun ve son anlatısı “Abim”de abisinin eşcinselliğini kabul etmesi ve açıklaması için uğraşan kız kardeş, biraz da Sıfır Kenti’nden kaçabilmiş olmanın verdiği dışarıdan bakış ile ailenin geçmişini hem kendi içinde hem de diğerlerinin de yüzleşmesini sağlayacak biçimde, sesli olarak didikler; sanki abisi bir türlü açıklayamadığı eşcinselliğini açıklarsa, artık değiştiremeyeceği şeylere karşı bile bir zafer kazanmış olacaktır.

Filedelfiya Hikayeleri, Türkiye’nin ilk feminist yayınevi Ayizi’nin yayınladığı ilk edebiyat eseri ve yazarın da ilk kitabı. Yazara ve Ayizi’ne devamını dileyerek, yayınevine küçücük bir öneri: yazı puntosu biraz daha büyük olamaz mıydı?

Onur Çalı

Yazı edebiyathaber'de de yayımlanmıştır:

http://www.edebiyathaber.net/yesimerdem.html

nuray mert için

2011-06-08T00:18:00.002+03:00

Çağdaş Gazeteciler Derneği Genel Başkanı Ahmet Abakay’ın Nuray Mert’e destek açıklaması

-Gazeteci arkadaşlarımızı Başbakan'ın miting meydanlarına meze yaptırmayız

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, kendisini eleştiren gazeteci ve yazarları tehdit listesine Abbas Güçlü’den sonra meslektaşımız Nuray Mert’i de eklemiştir. Bu konu Başbakan’ın ilk vukuatı değil. Gazete patronlarına, sevmediği gazetecilerin işten kovulması talimatını veren; tutuklu gazetecileri terörle bağlantılı kişiler, teröristler olarak ilan ederek mahkûm eden; Ahmet Şık’ın basılmadan yasaklanan kitabını bomba malzemesi olarak gördüğünü açıklayan demokrasiye yabancı bir anlayış; demokrasiyi, çağdaşlığı hedefleyen ülkemiz için talihsiz bir olgudur.

Başbakan’ın özgür gazetecilik yapmak isteyenleri tehdit etmesi hem ilkeldir, hem yanlıştır, hem de sahiplerini itibarsızlaştıran çıkmaz bir yoldur. Gazeteci arkadaşlarımızı, son olarak da Nuray Mert’i Başbakan’ın miting meydanlarına meze ettirmeyiz. Ne yaparız derseniz, şunu yaparız: Düşünce ve ifade özgürlüğünü tehditle yok etmeye, sindirmeye çalışan bir başbakanı, basın tarihimizin kara listesine ekler, “basın ve düşünce ifade özgürlüğü düşmanı” ilan ederiz.

Başbakan’a önerimiz, şu ya da bu gerekçeyle kendisine kayıtsız şartsız biat eden, iktidara toz kondurmayan, sayıları da bir hayli fazla olan, “saray yazıcılarıyla” yetinmesi, tüm gazeteci ve yazarları teslim alma hevesinden vazgeçmesidir. Çünkü bunu başarması mümkün olmayacaktır. Böyle bir heves; basın, ifade özgürlüğü ve demokrasi mücadelesinde yeri olmayan bir girişimdir.

AHMET ABAKAY

ÇGD Genel Başkanı

(Ankara, 6 Haziran 2011)

lahmacun

2011-05-24T19:52:00.002+03:00

Güneş gözümü alıyordu. Çekyatın kenarında, perdenin hemen yanında oturan tanımadığım adama elimle perdeyi çekmesini işaret ettim. Sadece onu değil, buradaki çoğu kişiyi tanımıyordum. Bir tür ortaklığımız vardı şimdi. Ama önceden de belki görmüşlüğüm vardı, belki selam vermişliğim. Belki yan odada yatanın herhangi bir merasiminde denk gelmiştik. (Düğününde karşılıklı göbek atmış olabilirdik ya da oğlunun sünnetinde aynı masada yemek yemişliğimiz olabilirdi. )

II.

Yağmur bereketti. Hele böyle bir günde şikayet edip durmak olmazdı. Sustum ben de. Herkes görünürde susuyordu ama biliyordum ben. Herkes, önce havaya, sonra belediyeye, sonra uzattıkça uzatan hocaya, en son da belki şimdi çamurun içine bıraktığımıza söyleniyordu içinden.

III.

Şans işte; eve geldikten sonra güneş açtı. Evde artık yaşamayan birinin olmaması, başka bir deyişle evdeki her canlının hala yaşıyor oluşu -belki de havanın düzelmesinin de etkisi vardı- bir canlılık getirmişti hareketlere, sözlere. Birileri günlük işlerden bahsetmeye başlamıştı. (Oğlu askerdeydi en son, şafak kaçtı. O da orada yapmıştı askerliğini. Hele bir İzmirli şerefsiz çavuş vardı ki. Yok yok, oğlu rahattı. Ama askerlikti işte nihayetinde, yarın ölüm haberinin gelmeyeceğini kim bilirdi. )

Birileri siyaset konuşuyordu. Seçimler yaklaşıyordu ya, herkesin fikirleri keskinleşmişti.

Çocuklar da anlaşılmaz bir oyun tutturmuşlardı. Ne olduğunu tam anlamasalar da çok gülmeden, gürültü çıkarmadan hareket etmeleri gerektiğini kavramışlardı.

IV.

En sonunda geldi lahmacunlar. Odayı ağır bir koku sardı. Çok acıkmışım. Bir ara da içim geçti. Ayrandan herhalde. Baktım karşıda oturanlardan şişman olanın da gözleri kaydı bir ara. Eee yorulduk tabi, kolay değil. Sonra çocuğun biri odaya dalıp “Baba ben pizza istiyorum!” diye nazlandı. Herkes gülümsedi, ölüm dağıldı!

Hüseyin H. Erkan

küçük bir problemimiz var dostum

2011-05-19T20:35:00.003+03:00

Kötü okunan bir haber ya da kötü yazılan bir "korku" hikayesinden:

"Kazada ihmal sonucu ölen olmadı (Herkesin ölümü planlanmıştı)."

zıpla zıpla

2011-05-15T18:22:00.002+03:00

gişe memuru

2011-05-11T17:48:00.001+03:00

Kadın: Nabıyosun paralarla?

Gişe Memuru: Düzeltiyorum. Sıkıldım.

Kadın: Çok düzenlisin.

Gişe Memuru: Çok sıkılıyorum.

(Gişe Memuru filminden. Hatırda kaldığı kadarıyla ve insanın nisyan ile malul olduğu unutulmadan. Film hala vizyonda, gidip bir kez daha izlenmeli!)

saatçının ölümü

2011-05-09T01:51:00.003+03:00

Fotoğraf: Levent Karacaoğlu

To the place where i belong to the dreams of my childhood..

II. saatçı

Ne uğursuz dükkanmış. Demişlerdi aslında. Benden önce burda bir genç kendini öldürmüş. Bunalıma girmiş çocuk. Yazar olmak istemiş hep ama bir türlü bulamamış yolunu. Komşular anlatır bazen, böyle sanki gerçeklermiş gibi birilerinden söz edermiş. Meğer kafasında kurup dururmuş onları. Garip bir çocukmuş. Neyse ölünün arkasından bu kadar konuşmak olmaz. Allah rahmet eylesin, diyelim.

Böyle giderse biz de açlıktan öleceğiz zaten. Aylardır bir müşteri bile uğramadı. Ölünün arkasından konuştuk ya, aslında bu kesatlığın nedeni ölüler değil, yaşayanlar. Benim müşterilerimin çoğu öldü. Şimdi saat mi kullanılıyor ki! Herkes cep telefonlarından bakıyor zamana. Kullansalar bile Çin malı. Bozuldu mu at yenisini al. Tamirden ucuz nasılsa.

Nerde o eski müşterilerim! Köstekli saatler, masa saatleri, duvar saatleri…

Antika oldular hepsi şimdi. Biz de antika olduk. Bir çırağım bile yok. İşte yarın öbür gün, burası da ayakkabıcı olur. Bir milyoncu olur. Çin malı uyduruk saatler satarlar. Of içim sıkıldı vallahi.

I. kitapçı

İçimde adlandıramadığım bir şeyler olurdu hep. Tedirginlik, huzursuzluk belki. Evrenin kara deliklerinin anlatılmamış hikayeler olduğunu düşünürdüm. İşte bu anlatılmamış hikayeler dönüp dururdu kafamın içinde. Bazen bu anlatılmamış hikayelerin anlatılmamış kişileri kafamın sınırlarını zorlayıp dışarı çıkmak isterlerdi sanki. Ben, baş ağrımı buna yorardım. Haberci ağrılar gelmeye başladığında dükkanın perdeyle ayırdığım karanlık kısmına geçer, uykuyla uyanıklık arasındaki o alacakaranlık arafta zamanı unuturdum. Neden sonra ağrı geçer, ben kitaplarıma geri dönerdim.

Pabuççular Arastası’nda ne işi vardı kitapçının? Bilmem. Çocukluktan beri hayalimdi bu. Sonunda küçücük de olsa bir dükkanım olmuştu. Kırtasiye malzemesi satmamak için direniyordum. Arkadaşlar ve birkaç sadık müşterim dışında uğrayanım yoktu ya, olsun.

Bazen ağrılar çekilmez olduğunda geceyi dükkanda geçirirdim.

Yine öyle sandılar. Belki de hep bahsettiğim tatile çıktığımı düşündüler. Birkaç gün karanlıkta kaldım. Koku. Kediler ve köpekler dükkanın önüne birikmeye başlayınca kuşkulandılar. Koku istilacıdır. Her yeri sarınca kapıya yüklenip girdiler.

Hep kemerle asarım kendimi sanmıştım. Korktum. Karıncalar için ilaç almıştım, onu yutmak daha kolay geldi. Uyudum üstüne.

Şimdi saatçi olmuş benim dükkan. Garip. Kafamdaki anlatılmamış hikayelerden biri de buydu.

Ahmet H. Erkan.

bir de baktım yoksun

2011-05-04T21:54:00.004+03:00

İlk kitabını okumuştum Yekta Kopan’ın; Fildişi Karası. Şimdi de bu bol ödüllü ve 7. baskıya ulaşmış son kitabını; Bir de Baktım Yoksun. Ödüllü kitap alerjime rağmen o kadar güzel bir ismi vardı ki kitabın, ilk kitabın verdiği garantiyle birlikte alıp okudum. Bir çırpıda değil. Ama her bir öyküyü bir çırpıda. Sonra soluklanarak, üstünde düşünerek, bir zaman geçtikten sonra diğeri… Böyle böyle bitti kitap. Sindire sindire.

Öykülerin hepsinde bir kayıp var. Ve biz, geride kalmış olan erkek karakterin ağzından dinliyoruz öyküleri. Hepsinde değilse de ağırlıkla bir babanın kaybı (“Uçuş boyunca amcamın sesi çınlıyor kulağımda: “Babanı kaybettik!” O günden beri ölen biri için kaybettik denmesinden nefret ediyorum. Kaybetmeseydiniz o zaman diye bağırmak, küfretmek istiyorum, siktirin gidin, siktirin kendinizi de kaybedin!”-) var öykülerde; entelektüel, okuyan-yazan ve bütün babalar gibi öfke duyulan babaların kaybı. Geride kalan oğullarla yazarın otobiyografik benzerlikleri olduğu seziliyor, ama tabi olmayabilir de!

Kitaba haksızlık etmeyelim. Tek “derdi” babalar ve oğullar değil elbette. Ama bir öyküdeki bir babanın dediği gibi: “Bir de laf ediyorsun şunu yaptın bunu yapmadın diye, bak be güzel bir konu vermişim sana. Babalarla oğullar iyi konudur, yaz yazabildiğince, coşsun kelimeler. Ama Ece’nin dediğini de unutma; Oğullar oğulluktan sessizce çekilmesini bilmelidir abiler.”

Oğuz Atay’ın –kitapta, bir babaya yazılmış en güzel mektup olarak nitelenen- Babama Mektup adlı öyküsünden epigrafla açılan “İyi Uykular” adlı öykü, kitabın ilk öyküsü olan “Sarmaşık” adlı öyküyle birlikte yukarıda değindiğimiz baba-oğul sorunsalı etrafında dolaşan çok dokunaklı öyküler…

Onur Çalı

ankara'da 1 Mayıs

2011-05-01T18:18:00.005+03:00

dilthey'ın ağaç metaforu

2011-04-26T13:44:00.000+03:00

Aşık Abi

2011-04-06T23:31:00.002+03:00

Her zaman gittiğim bir meyhane var; Çengi. Eskiden rock bardı burası. Şimdi tahta masaları, duvarlarını süsleyen eski film afişleri ve ağlarla balıkçı meyhanelerine benzeyen, gidip sessizce oturup içebildiğim bir yer. O gün de iş yerinde çok sıkılmıştım, Çengi’nin yolunu tuttum.

Meyhaneye inen merdivenlerde tökezledim. Garip görünüşlü bir adam tuttu kolumdan, düşmemi engelledi. Sık sık geldiğim bu yerde ilk defa gördüğüm biriydi. “Sağ olun” dedim ama bir şey söylemeden çekip gitti. Bana değil de boşluğa bakar gibiydi.

Gidip her zamanki yerime, büyük grupların tercih etmediği arka taraftaki duvar kenarına oturdum. Gelen garsona siparişimi verdikten sonra merdivenlerdeki garip adamı sordum. Sırıtmaya yakın bir gülümsemeyle “Haa, Aşık Abi’yi diyorsun sen. Ne desem boş. Birazdan yine gelir. Sigara almaya çıkmıştır. Masanı girişe yakın bir yere alalım da kendin dinle, öğren kim olduğunu.” dedi. Çok canım sıkılıyordu. Birlikte içebileceğim bir arkadaşım da kalmamıştı çok sevdiğim bu şehirde. “İyi,” dedim, “öyle yapalım.”

Çok geçmeden geldi adam, yani Aşık Abi. Bu sefer yanında bir de köpek vardı. Büyük, ıslak gözlü güzel bir köpekti. Tasması yoktu ama sanki görünmez bir ip varmışçasına Aşık Abi’yi takip ediyordu. Garsonun dediği gibi çok yakın bir masaya oturdu. Aramızda bir sütun vardı, tam olarak göremiyordum masasını. Bu arada içmeye koyuldum ve anıların o tasasız konforuna dalıp içime döndüm. Aşık Abi’nin hararetli sesiyle kendime geldim. Biriyle tartışıyor gibiydi ama karşısında kim olduğunu göremiyordum. Şapkasını çıkarmıştı. Başındaki çapa dövmesinden eski bir gemi adamı olduğunu düşündüm. Garsonun gülmesine ve Aşık Abi demesine bakılırsa, ortada hüzünlü bir aşk macerası olabilirdi. Kafamdan hikayeler uydurmaya başladım. Sözgelimi, Aşık Abi aslında çok zengin bir ailenin şımarık oğluydu. Gidip fakir bir kıza aşık olunca ailesi onu reddetmiş, mirastan mahrum bırakmış, Aşık Abi’yse –tabi o zamanlar adı Aşık Abi değil de İhsan ya da İlhami’ydi- adını kazanmasına neden olacak cesareti ve aşkıyla ailesinin baskılarına boyun eğmeyerek sevdiği kadınla evlenmişti. Daha sonra bu fakir kadınla, fakir bir hayata başlamış, gemilerde tayfalık yaparak evini geçindirmeye çalışmıştı ama…Çok saçma bir hikaye kurduğumun farkına varıp durdum. Yaratıcılıktan bu kadar uzak olduğumu bilmiyordum. Kuşağımın diğer çocukları gibi Yeşilçam filmlerine sabah akşam maruz kalıp zehirlenmiştim. Üstelik o filmlerdekine benzer müzikler çalan gramofonunun da gizli etkisi vardı bu kötü hikayelerde. Ne olursa olsun, bunlar bahaneydi. Benden adam olmazdı. Birkaç kadehten sonra daha özgün olduğunu sandığım birkaç hikaye daha yazdım kafamda ama yine de tatmin olmadım. Hikayeler arttıkça merakım da artıyor, garsonun vaat ettiği “kendin dinle-kendin öğren” anı için bir yandan da Aşık Abi’yi gözetliyordum. Hararetle söylediği sözlerden hiçbir şey anlamamıştım. Bunda çalan müziğin ve zaman geçtikçe artan alkolün etkisi olabilirdi.

Aşık Abi rahatlamış, tahta sandalyede arkaya doğru kaykılmış, purosunu hazırlıyordu. Bakışlarından hiçbir anlam çıkmayan köpek de onun hemen arkasında kıvrılmış, verilen birkaç kemiği yalayıp yuttuktan sonra uyuklamaya başlamıştı. Güzel bir fotoğraf olurdu bu manzaradan. Hikayeci olamadım, bari fotoğrafçı olsaydım diye kendime yüklenip kadehe saldırmıştım ki Aşık Abi konuşmaya başladı. Sesini kesik kesik duyuyordum. Çalan müziğe, müzikteki enstrümanlara, şarkıcının iniş çıkışlarına, yeni bir plağın konulmasına kadar geçen süreye göre oluşan bu kopmalar yüzünden söylediği her kelimeyi anlamasam da bir hikaye oluşturmama yetecek kadar malzeme toplamıştım.

Martılardan, gemilerden bahseden şarkıcının yükselen ses engellemelerine rağmen, anladığım kadarıyla Aşık Abi sevgilisine ihanet etmişti. Ya da sevgilisi ona. Aslında önemli olan bu değildi. Önemli olan Aşık Abi’nin kadını unutamamış olmasıydı.

“Şimdi yok ki yararı vahlanmanın! Yapmayacaktım.. . .gitti gidiyor bu… pişman oluur da bir gün, hemen şimdi dönebilsem eski günlere.. Eski günlerden bir demet getir garson masama… gemi, bu duman bu martı… Garson kardeşim, bakar mısın? Al bak bunu oğluna götür..”

Şarkıyla uyumsuz bir düet yapan Aşık Abi son notayla birlikte ayağa kalkmış, birkaç kere çağırdığı halde yanına ancak gelen garsona üst cebinden çıkardığı oyuncak tabancayı vermişti. Daha sonra sendeleyerek dışarı çıktı ve uzun bir süre ortada görünmedi. Taksi parası vermemek için son otobüse yetişmem gerekiyordu. Erken kalkacağım için kendime son bir güzellik yapıp votkalı bira söyledim. Aşık Abi’nin hikayesini öğrenmek için son fırsatım olan garsona sormaya hazırlanıyordum ki Aşık Abi çok güzel bir genç kadınla içeri girdi. İçerdeki herkesin dikkati kadının üzerinde toplanmıştı. Öyle ki, uyuklayan köpekte bile bir kıpırdanma oldu. Tüm müşterilerde ve bilhassa yanımda dikilen garsonda alaycı gülümsemeler arttı. En ümitsiz de bendim sanırım, bir tahminim dahi yoktu. Bu genç kadın da kimdi? Ne işi vardı Aşık Abi’yle ya da Aşık Abi’nin onunla?

Garson bir anlatıcının tüm soğukluğu ve mesafeli duruşuyla ama biraz da eğlenerek anlattı.

“Abi, işte Aşık Abi’nin aşkı. Sevgi. Karşıdaki gece kulübü var ya, ordan.”

Kadını tanıyor olmam gerektiğini belirten bir sırıtışla baktı yine suratıma. Otobüsü kaçırmamak için kafa salladım.

“Aşık Abi, emekli memur. Üç-dört yıldır buralarda oyuncak, şemsiye, ne bulursa satıyor işte. Giderken gelirken bu Sevgi’ye aşık oldu. Garip adamın teki. Çoluğu çocuğu yok, hiç evlenmemiş. Sevgi de bunu kırmaz, gelir her akşam bir kadeh rakı içer Aşık Abi’yle.”

Sessizliğimi doğru yorumlayıp daha fazla ayrıntıya girişti garson. “Aşık Abi birazdan ilan-ı aşkına başlar. Her akşam böyledir bu, değişmez. Sevgi de gülümseyerek dinler onu, sonra da kalkar gider. Olan bize olur. Aşık Abi bağlamasını bir aldı mı eline..Hah işte bak, çıkardı bağlamayı kılıfından.”

Alelacele attım kendimi dışarı. Otobüse yetişmeliydim. Evim çok uzaktı, ben çakırkeyf ve dalgındım, Aşık Abi fazla gerçekti.

H. Hüseyin Erkan

papatyanın elleri

2011-02-25T00:16:00.001+02:00

papatya'ya

silindi elleriniz

siyah bir gecenin elbette ki

mavi halesinde-kara değil!

evrendeki en sahici şeydir pişmanlık

yalnızlık paylaşılabilir

pişmanlık asla

pişmanlık kara olabilir-siyah değil!

gelsen gittiğimiz grilikten

kahvaltı hazırlasam sana

meyve soysam yine

üzüm yesek rakının yanında-siyah değil!

şimdi elleriniz

bir şarkının içinde

kuşların ölümü kadar acıklı-hem siyah hem kara!

ellerinizi bir kez daha görebilir miyim?

Onur Çalı

Öldüren “Sevgi” İstemiyoruz!

2011-02-15T21:48:00.000+02:00

Her gün en az 3 kadın en yakınındaki erkeklerin “sevgi”si yani baskı, yasaklama, kıskançlık, sahiplenmesi yüzünden öldürülüyor!

Bugün 14 Şubat Sevgililer Günü. Korkarız bugün de gazetelerin 3. sayfalarında Türkiye’de sevgilisinin elinden çiçek alacak ya da almayacak kadınlardan birkaçının ölüm haberlerine rastlayacağız. Bugün sevgililer günü, oysa erkeklerin “sevgisi” yani sevgi addettikleri baskı, yasaklama, kıskançlık, sahiplenmesi yüzünden günde en az 3 kadın öldürülüyor.

Biz bu 14 Şubat’tan itibaren bir süre kadınların öldürülmemesi için öncelikli taleplerimizden biri üzerinde özellikle duracağız. Görevini yapmayan, kadınları katilleriyle baş başa bırakan savcılık kurumuna dikkat çekeceğiz.

Öldürülen kadınların azımsanmayacak bir bölümü öldürülmeden önce savcılıklara başvuruyor, hukuki mücadeleye başlıyorlar. Bu mücadele sürerken canlarından oluyorlar. Kadınlar, erkek şiddetine karşı suç duyurularını arkalarında bırakarak öldürülüyorlar.

Erkek şiddetiyle ilgili suç duyurularını önemsiz sayan, görevini yapmayan, kadınları ‘korunmasız bırakan’, savcıları takip ediyoruz! Gözümüz savcılıklarda!

Ankara’da öldürülen Ayşe Paşalı’nın öldürülmeden önce erkek şiddetine karşı can güvenliği için çok sayıda başvuru yaptığını artık tüm kamuoyu biliyor. Mahkeme koridorlarında yüzü gözü morarmış görüntüleri ekrana geldiğinde katili eski kocasının hala yanından uzaklaştırılmadığını da biliyoruz.

Arzu Yıldırım İstanbul Ümraniye’de öldürüleli daha bir hafta olmadı. Arzu’nun çantasından savcılığa verdiği ‘öldürüleceğim’ dilekçesi çıktı. Arzu 7 Şubat’ta bu dilekçeyi verdikten 2 gün sonra öldürüldü.

Türkiye’de son on yılda 5000’den fazla sayıda kadın öldürüldü. Ölmeden önce kendilerinde suç duyurusu yapma gücü bulan kadınların başvurularının karşılıksız kalmasının izah edilir yanı yok! Yapılan başvuruları önemsememek, gelen evraklar arasına koyup ‘üst kattaki komşum gece müziği yüksek sesle dinliyor’ suç duyurusuyla eş düzlemde ele almak sorumsuzluk ve cinayete davetiye çıkarmaktır.

Savcılıklar kadınlara karşı yürütülen bu savaşta daha çok kadının ölmemesi için konunun önemine uygun olarak gereğini yapmalı. Suç duyurularını savcılık kalemlerinde süründürmeden, suç duyurusu yapan kadınlarla yüz yüze görüşmelidir. Savcılar, Aile mahkemesinin; tanıksız ve belgesiz 4320 sayılı kanun gereğince şiddet gören kadına koruma kararı verebileceği bilgisiyle davranmalı, kadının eline emniyete götürmek üzere dilekçeyi tutuşturacağına şiddet gören kadını Aile Mahkemesine yönlendirmelidir.

Arzu’yu birlikte yaşadığı sevgilisi öldürdü. Ama suçlu sadece Arzu’yu Sokak ortasında öldüren, üstelik savcılığa dilekçe vermesini bahane edip de öldüren ve onu öldürdükten sonra kendini de öldüren Metin Çilingir mi sizce?

“Öldürüleceğim.” diye yardım çığlıkları atan, elinde dilekçe ile savcının kapısını çalan Arzu Yıldırım’ın çığlığını duymayan, sığınabileceği kapıyı aralamayan herkes sorumlu değil mi onun ölümünden?

Kendisine yapılan yazılı başvuruyu başından savarak ‘Arzu Yıldırım’ı ölümle tehdit ettiği öne sürülen Metin Çilingir’in ifadesinin alınması” talimatını Arzu’nun eline tutuşturarak onu karakola yollayan Ümraniye Savcılığı’nın sorumluluğu göz ardı edilebilir mi?

Biz 18 Şubat Cuma günü Arzu’nun dilekçesini önemsizleştiren Ümraniye Savcısı hakkında suç duyurusunda bulunacağız. Önümüzdeki haftalarda kadınların öldürülmesinde ihmali bulunan başka Savcılıklar hakkında da suç duyurusunda bulunmaya devam edeceğiz.

Erkek şiddetiyle ilgili suç duyurularını önemsiz sayan, görevini yapmayan, kadınları ‘korunmasız bırakan’, savcıları takip ediyoruz!

14 Şubat aynı zamanda Kadın Cinayetlerine İsyandayız Kampanyasının 1. Yıldönümü. Acilen alınacak önlemleri, yapılması gerekenleri 1 yıldır defalarca ve ısrarla söylüyoruz. Kadın-erkek eşitliğini derinleştiren uygulamalar ve kadın cinayetlerinin önüne geçmek için atılan tek bir somut adım yok! Sığınaklar hala yetersizin de altında. Kadın katillerine haksız tahrik indirimi uygulanmaya devam ediliyor, yeni yasal düzenlemeler, özel önlemler yok! Var olan yasalar dahi uygulanmıyor! Ve savcılıklar koruma talep eden kadınları dahi koruyamıyor! Bu bir yıl içinde atılan tek bir adım yok. Hükümetin böyle bir gündemi dahi yok!

Acilen önlem alınmasını, adım atılmasını, hükümetin, yargının, savcılıkların görevini yapmasını bekliyoruz. Bizler bu kampanyanın 2. yıldönümünü görmek istemiyoruz. Tek bir gün, tek bir kadını daha kaybetmeye tahammülümüz yok!

İstanbul Feminist Kolektif / 14.2.2011

2011 Dünya Öykü Günü Bildirisi

2011-02-14T20:28:00.001+02:00

Öykü Yaşamı Yeniden Yaratır

Öykü yaşamdan kaynaklansa da yaşamı anlamlandırıp bütünleyerek yeniden yaratır.

Çağının tanığıdır çünkü. İnsanı mutsuz kılan, kılacak olan her türlü olayın karşısındadır.

Savaşa karşı barışın, köleliğe karşı özgürlüğün, baskılara karşı direncin, yok etmelere karşı var etmenin, yokluğa karşı varlığın, acılara karşı sevincin, mutsuzluğa karşı mutluluğun, sevgisizliğe karşı sevginin en güzel yazısıdır öykü.

Dildir öykü, anadillerin en has sözcüklerinden oluşur. O sözcükler duyguları, düşünceleri, düşleriyle yaşadıkları ya da yaşayamadıklarıyla insanı yansıtır. Bütün ilişkileri, bütün çelişkileri, çevresiyle olan bütün uyumluluğu, uyumsuzluğuyla birlikte.

Bu yüzdendir anlatanla anlatılan tekil olsa da çoğuldur öykü.

Onun için dünyanın neresinde olursa olsun, yazılan her öykü, hepimizindir. Aslında hepimiz bir öyküyüzdür.

Öykünün paylaşıldıkça anlam kazanması bundandır.

Bütün bu halleriyle sevginin, kardeşliğin paylaşıldığı/paylaşılacağı bir dünyanın habercisidir öykü.

Öyle de olmalıdır!

Sonuçta insandır öykü. Köleyle efendinin yan yana yaşatıldığı çağımızda insanın geçmişini, bugününü, başka bir deyişle, yaşadıklarıyla yaşayamadıklarını, yaşatmadıklarını da denebilir, mutlu bir geleceğe taşımalıdır.

Bu bir zorunluluktur!

Bu bir sorumluluktur!

Adnan Özyalçıner

ece ayhan girişimi

2011-02-01T21:54:00.000+02:00

ÇANAKKALE’DE ECE AYHAN GİRİŞİMİ

Türkiye’nin aykırı, muhalif, mülksüz, sipsivil şairi/etikçisi Ece Ayhan’ın ana ve mezar kenti Çanakkale’de, bir grup okur, 2008 yılından bu yana sürdürülen Sivil Girişimi yeniden örgütleyerek (Aşk), ‘Ece Ayhan Kültür Evi’ ile ‘Ece Ayhan Arşivi’ni kurmak ve her yıl ‘Ece Ayhan Sempozyumları’ düzenlemek amacıyla çalışmaya başladı.

Tüm çalışmaların, küflü/paslı nostaljik bir yaklaşım yerine, şiir, edebiyat, tarih, resim, müzik, felsefe, ahlak gibi alanlarda ‘iktidar ve otorite karşıtlığı’ ruhu ve gönüllülük ilkesinde gerçekleşmesini isteyen Sivil Girişim, Türkiye’nin ve dünyanın dört bir yanındaki Ece Ayhan okurlarını, önce sanal ortamda bilahare Çanakkale’de bir araya getirmek için hazırlıklarını sürdürüyor.

Yalı Hanı’nda süren toplantılarda, Ece Ayhan konusunda araştırma yapmak isteyen akademisyenler, edebiyatçılar, öğrenciler ya da okurların yanı sıra, Ece Ayhan’ı henüz okumamış/tanımayanlar için de çeşitli etkinlikler tasarlanıyor.

Bu duyuru ile, Ece Ayhan Sivil Girişimine katkıda bulunmak isteyen herkesi, bizimle temasa geçmeye çağırıyoruz. Öneri, görüş, dilek ve eleştirilerinizi bize ulaştırabilirsiniz. Elinde, arşivinde ya da bir tanıdığında Ece Ayhan’la ilgili bilgi ve belge olan okurların katkısıyla, tüm bilgilerin bir merkezde toplanmasını, böylelikle herkese açık büyük bir arşivin yaratılmasını istiyoruz.

EASG – Çanakkale Ocak 2011

İnternet sitesi adresi: www.eceayhan.com

Posta adresi: Yalı Hanı / Çanakkale

Mail adresi: eceayhangirisimi@eceayhan.com

küçük taşlar iklimi

2011-01-18T23:37:00.002+02:00

Daha önce yine pArşömen’de yazmıştık:

“Kedilerin gözlerini ve mavi kirpiklerini görebilen Halim Yazıcı’nın bir Ege/Akdeniz duyarlılığı taşıdığı doğrudur. Ama bu hiçbir zaman bir mikro milliyetçilik değildir. Madem ki yaşadığını yazar şair; iliklerine sinmiş olan bu “zeytin ve incir ağaçlarının ülkesi” elbette şiirine yansıyacaktır.

Bu yüzden onun gizli melekleri zeytinliklerdir.” (http://www.halimyazici.com/?sayfa=10&id=17)

***

İşte bu Akdenizli şairin yeni şiirleri, “küçük taşlar iklimi” Ankara’dan yayıldı. Kanguru Yayınlarından.

Bu iklimde yer alan “zeytin ağacı” şiirinde “bu sabah tenin/zeytin ağacı” diyor Halim Yazıcı.

***

Ancak böyle şairler bizi gökyüzünün her gün yeniden doğduğuna inandırabilir!

Onur Çalı